Nấm tốt nhưng không phải nguồn đạm hoàn chỉnh
Trong những năm gần đây, nấm ngày càng được ưa chuộng trong bữa ăn gia đình nhờ giá trị dinh dưỡng và sự đa dạng trong chế biến. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ cách sử dụng nấm sao cho an toàn và hiệu quả. Theo các chuyên gia, bên cạnh lợi ích, nấm vẫn tồn tại những nguy cơ nếu không được bảo quản và sử dụng hợp lý.
Theo Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), nấm là thực phẩm đặc biệt khi có tới 85–90% thành phần là nước, phù hợp với những người thừa cân hoặc gặp rối loạn chuyển hóa.
Bên cạnh đó, nấm cung cấp một lượng protein nhất định, dao động khoảng 2–4g/100g, đồng thời chứa các acid amin thiết yếu. Ngoài ra, nấm còn giàu vitamin nhóm B như B2, B3, B5 – những vi chất hỗ trợ quá trình chuyển hóa năng lượng. Các khoáng chất như kali và selen trong nấm cũng góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch và khả năng chống oxy hóa.
Nấm là thực phẩm giàu nước, chứa nhiều dưỡng chất nhưng không thể thay thế hoàn toàn thịt và rau xanh.
Đáng chú ý, nấm còn chứa beta-glucan là một dạng chất xơ sinh học có vai trò điều hòa miễn dịch. Nhiều nghiên cứu trên thế giới cho thấy việc bổ sung nấm thường xuyên có thể liên quan đến cải thiện miễn dịch, giảm nguy cơ bệnh tim mạch và hỗ trợ kiểm soát cân nặng.
Tuy nhiên, TS Giang nhấn mạnh rằng nấm không thể xem là nguồn đạm hoàn hảo và càng không thể thay thế rau xanh. Hàm lượng protein trong nấm không cao và thiếu sự cân đối so với nguồn đạm từ thịt, cá, trứng. Đồng thời, nấm cũng không cung cấp đầy đủ các vi chất như vitamin C, beta-caroten hay folate - những dưỡng chất dồi dào trong rau xanh.
"Chất xơ trong nấm tuy có lợi nhưng không đa dạng bằng hệ chất xơ từ rau củ. Vì vậy, nếu chỉ ăn nấm thay rau hoặc thay hoàn toàn nguồn đạm khác, cơ thể có thể bị thiếu hụt dinh dưỡng thiết yếu" - TS Giang cảnh báo.
Nấm không 'an toàn tuyệt đối' như nhiều người nghĩ
Một lý do khiến nhiều người tin tưởng nấm là vì cho rằng loại thực phẩm này ít tồn dư thuốc bảo vệ thực vật hơn rau xanh, do không cần phun thuốc trong quá trình trồng. Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Giang, điều này không đồng nghĩa với việc nấm hoàn toàn an toàn.
Trên thực tế, nấm có khả năng hấp thu mạnh các chất từ môi trường nuôi trồng. Nếu nguyên liệu như rơm, mùn cưa bị nhiễm hóa chất hoặc kim loại nặng, nấm hoàn toàn có thể tích lũy các chất này. Bên cạnh đó, môi trường ẩm – điều kiện lý tưởng để trồng nấm cũng dễ phát sinh vi sinh vật nếu quy trình sản xuất không đảm bảo vệ sinh.
Ngoài ra, khâu bảo quản sau thu hoạch cũng là yếu tố đáng lo ngại. Nấm rất dễ hỏng, nhanh biến chất và có nguy cơ nhiễm khuẩn nếu để lâu ở nhiệt độ phòng hoặc bảo quản không đúng cách.
Kết hợp nấm với đạm động vật hoặc đậu đỗ giúp cân bằng nhu cầu protein.
Cách sử dụng nấm hợp lý để đảm bảo sức khỏe
Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng nấm nên được xem là thực phẩm bổ sung, không phải thành phần chính trong khẩu phần ăn. Khi sử dụng đúng cách, nấm có thể phát huy lợi ích mà không gây mất cân đối dinh dưỡng.
Tiến sĩ Giang khuyến nghị người trưởng thành nên ăn nấm khoảng 3-4 lần mỗi tuần, với lượng từ 100–150g mỗi lần. Để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng, nên kết hợp nấm với rau xanh nhằm bổ sung vitamin và chất xơ, đồng thời ăn cùng các nguồn đạm như thịt, cá hoặc đậu đỗ để đáp ứng nhu cầu protein.
"Nấm cần được nấu chín kỹ, hạn chế ăn sống. Người dân tuyệt đối không sử dụng nấm đã có dấu hiệu nhớt, có mùi lạ hoặc để quá lâu ngoài môi trường. Với người mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh tim mạch hay ung thư, nấm là lựa chọn tốt nhưng vẫn phải nằm trong tổng thể khẩu phần cân đối, có sự tư vấn của chuyên gia" - TS Giang nhấn mạnh.
Không nên biến nấm thành 'thực phẩm thay thế hoàn toàn'
Một sai lầm phổ biến hiện nay là xem nấm như giải pháp thay thế hoàn toàn cho rau xanh hoặc nguồn đạm động vật. Thực tế, không có loại thực phẩm nào đủ khả năng đáp ứng toàn bộ nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể.
Một chế độ ăn khoa học cần dựa trên sự đa dạng và cân bằng giữa các nhóm chất. Vì vậy, nấm nên được sử dụng như một phần bổ sung thông minh trong bữa ăn, thay vì trở thành thành phần chính.
Nấm là thực phẩm giàu dinh dưỡng và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu được sử dụng hợp lý. Tuy nhiên, việc lạm dụng hoặc hiểu sai vai trò của nấm trong khẩu phần có thể dẫn đến mất cân đối dinh dưỡng. Do đó, người dùng cần kết hợp nấm với các nhóm thực phẩm khác để đảm bảo chế độ ăn đầy đủ và khoa học.
Món quen thuộc được rất nhiều người yêu thích chứa tới 500 kcal: Ăn thế nào để không lo tăng cân?GĐXH - Không chỉ hấp dẫn bởi hương vị, món ăn quen thuộc này còn cung cấp nguồn năng lượng khá cao cùng nhiều dưỡng chất thiết yếu. Tuy nhiên, nếu không kiểm soát khẩu phần, nguy cơ tăng cân và ảnh hưởng sức khỏe là điều khó tránh khỏi.
