Việc lựa chọn thực phẩm đúng cách không chỉ giúp cơ thể lão hóa lành mạnh, làm chậm quá trình "già đi" của não bộ mà còn cải thiện sức khỏe đường ruột. Mới đây, một nghiên cứu vừa chỉ ra một chế độ ăn uống cụ thể có khả năng làm giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh thận.
Cụ thể, nghiên cứu này làm sáng tỏ các phương pháp giúp ngăn ngừa bệnh thận mạn tính (CKD) - một tình trạng suy giảm chức năng thận. Theo Tiến sĩ Shivam Joshi, thành viên Hội đồng cố vấn y khoa của Tổ chức Thận Quốc gia Mỹ, trung bình cứ 7 người thì có 1 người mắc bệnh này, nhưng hơn 90% trong số đó không hề biết mình đang mang bệnh.
Nghiên cứu quy mô lớn về chế độ ăn "vì hành tinh"
Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí của Hiệp hội Y khoa Canada (Canadian Medical Association Journal), dựa trên dữ liệu sức khỏe của gần 180.000 người chưa có tiền sử bệnh thận mãn tính. Các nhà khoa học đã đánh giá chế độ ăn tự báo cáo của họ, đặc biệt là mức độ tuân thủ chế độ ăn EAT-Lancet (chế độ ăn vì sức khỏe hành tinh).
Đây là mô hình ăn uống tập trung vào thực phẩm toàn phần như: ngũ cốc nguyên hạt, rau quả giàu chất xơ, các loại hạt và đậu; đồng thời hạn chế tối đa protein động vật từ cá, sữa và thịt.
Bằng cách xét nghiệm máu, các nhà nghiên cứu đã xác định các protein và chất chuyển hóa đặc hiệu phản ánh tình trạng của thận. Sau 12 năm theo dõi, trong số các tình nguyện viên, có 4.819 người đã khởi phát bệnh thận mãn tính. Kết luận cuối cùng cho thấy: Những người càng tuân thủ chặt chẽ chế độ ăn EAT-Lancet thì nguy cơ mắc bệnh thận càng thấp.
Tiến sĩ Joshi nhận định, dù đã có nhiều nghiên cứu về vai trò của dinh dưỡng với thận, nhưng công trình này mang tính đột phá nhờ quy mô lớn, thời gian theo dõi dài hơi và sử dụng các phương pháp phân tích chuyển hóa, protein rất chi tiết.
Tập trung ngũ cốc nguyên hạt, rau quả giàu chất xơ, các loại hạt và đậu; hạn chế tối đa protein động vật giúp giảm nguy cơ bệnh thận. Ảnh: Bùi Thủy
Tại sao chế độ ăn này lại "cứu" được thận?
Thận đóng vai trò như bộ lọc chất thải từ máu. Chuyên gia dinh dưỡng Ryan Woolley từ Quỹ Thận Mỹ giải thích rằng, việc áp dụng một chế độ ăn hỗ trợ thay vì gây áp lực lên "bộ lọc" này sẽ giúp bảo vệ thận về lâu dài.
Chế độ ăn EAT-Lancet không chỉ thúc đẩy sức khỏe con người mà còn hỗ trợ hệ thống thực phẩm bền vững. Những lựa chọn thực phẩm trong chế độ này giúp duy trì cân nặng hợp lý; kiểm soát huyết áp và cholesterol; giảm nguy cơ tiểu đường type 2.
Đây đều là những yếu tố hàng đầu dẫn đến bệnh thận mãn tính. Chế độ ăn này có nhiều nét tương đồng với các chế độ ăn lành mạnh nổi tiếng khác như DASH hay Địa Trung Hải.
Thực phẩm tác động đến thận như thế nào?
Theo tiến sĩ Joshi, chế độ ăn ảnh hưởng đến thận theo cả trực tiếp và gián tiếp thông qua việc kiểm soát đường huyết và huyết áp. "Thực phẩm thực vật là một trong những nhóm thực phẩm lành mạnh nhất hành tinh, vì vậy không ngạc nhiên khi chúng đặc biệt tốt cho thận", ông chia sẻ.
Thực phẩm giàu chất xơ và ít đường bổ sung giúp ngăn chặn tình trạng kháng insulin - nguyên nhân dẫn đến tiểu đường type 2, "thủ phạm" hàng đầu gây bệnh thận.
Việc hạn chế natri (thường có nhiều trong thực phẩm chế biến sẵn) giúp ổn định huyết áp, tránh gây căng thẳng cho thận.
Khi cơ thể tiêu hóa protein, nó tạo ra chất thải mà thận phải làm việc vất vả để loại bỏ. Nếu thận đã yếu, các chất này sẽ tích tụ gây hại. Hạn chế protein động vật giúp giảm bớt "khối lượng công việc" cho thận.
Ngoài ra, protein động vật chứa lượng photpho cao. Cơ thể khó hấp thụ photpho từ nguồn thực vật hơn, do đó protein thực vật giúp giảm lượng photpho mà thận cần phải lọc bỏ.
Bên cạnh ăn uống, các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của lối sống: tập thể dục đều đặn, bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia.
Đặc biệt, bạn cần biết rõ "phong độ" của thận thông qua các xét nghiệm định kỳ. Hãy chủ động hỏi bác sĩ về xét nghiệm eGFR (đánh giá mức lọc cầu thận) và xét nghiệm nước tiểu uACR (tỷ lệ albumin/creatinine).
Song, trước khi thay đổi hoàn toàn chế độ ăn uống, nhất là khi bạn đang có bệnh lý nền, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có lộ trình phù hợp nhất với cơ thể.
Mỹ Ý (Theo Yahoo)
