Khoai tây mọc mầm, trái cây thối rữa hay mộc nhĩ ngâm lâu… là những thực phẩm rất quen thuộc trong căn bếp của nhiều gia đình. Vì tiếc của, không ít người chọn cách cắt bỏ phần hỏng rồi tiếp tục sử dụng, mà không ngờ rằng hành động này có thể tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Theo BS CKI Nguyễn Thị Minh Anh (chuyên khoa Dinh dưỡng – An toàn thực phẩm), nhiều ca ngộ độc thực phẩm được ghi nhận không xuất phát từ thức ăn “lạ”, mà đến từ chính những thực phẩm quen thuộc đã bị biến chất. Một số độc tố sinh ra trong thực phẩm hỏng có khả năng chịu nhiệt cao, không thể bị phá hủy hoàn toàn khi nấu chín. Vì vậy, nguyên tắc an toàn nhất là không sử dụng thực phẩm đã có dấu hiệu bất thường.
Dưới đây là 7 loại thực phẩm nhìn bề ngoài tưởng như vô hại nhưng thực chất có thể chứa độc tố nguy hiểm, mỗi gia đình cần đặc biệt lưu ý.
Các loại hạt bị mốc có chứa độc tố aflatoxin, đây là chất nguy hiểm được tiết ra từ nấm Aspergillus flavus
1. Các loại hạt có vị ôi hoặc đắng
Trong các dịp lễ, Tết, nhiều gia đình mua sẵn đậu phộng, hạt hướng dương, óc chó hay hạnh nhân để ăn dần. Tuy nhiên, do hàm lượng chất béo cao, các loại hạt này rất dễ bị oxy hóa nếu bảo quản không đúng cách.
Khi hạt có mùi ôi, vị đắng hoặc lạ miệng, không chỉ giá trị dinh dưỡng bị suy giảm mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm nấm mốc, đặc biệt là Aspergillus flavus – loại nấm có thể sinh ra aflatoxin, một trong những chất gây ung thư nguy hiểm nhất hiện nay.
Trong những ngày lạnh nhất năm: Nhớ 1 không khi ngủ, 2 không khi tắm, 3 việc không làm và 4 món nên ăn để dưỡng sức, giữ dương khíĐỌC NGAY
Đáng lưu ý, aflatoxin rất bền nhiệt, không bị phá hủy hoàn toàn khi rang hay nấu chín. Ngoài ra, hạnh nhân đắng còn chứa glycoside cyanogenic, khi vào cơ thể sẽ phân hủy thành axit hydrocyanic gây ngộ độc cấp.
Nếu phát hiện hạt có mùi ôi, vị đắng, tốt nhất nên bỏ ngay, không nên tiếc rẻ.
2. Nấm mộc nhĩ ngâm quá lâu
Nhiều người cho rằng ngâm nấm mộc nhĩ càng lâu thì nấm càng nở, càng ngon. Thực tế, đây là thói quen cực kỳ nguy hiểm.
Khi ngâm mộc nhĩ trong môi trường ấm, đặc biệt ở nhiệt độ trên 25°C, vi khuẩn Burkholderia cocovenenans có thể phát triển và sinh ra axit bongkrekic – một độc tố cực mạnh, gây tổn thương gan, thận và hệ thần kinh.
Độc tố này không mùi, không vị và không bị phá hủy bởi nhiệt. Chỉ cần một lượng rất nhỏ cũng có thể gây ngộ độc nghiêm trọng, với tỷ lệ tử vong cao.
Vì vậy, mộc nhĩ chỉ nên ngâm tối đa khoảng 3–4 tiếng, tốt nhất trong nước mát hoặc ngăn mát tủ lạnh, thay nước trong quá trình ngâm và tuyệt đối không sử dụng nếu nước ngâm có mùi lạ hoặc nhớt.
Khoai tây mọc mầm chứa độc tố solanine và chaconine, tập trung ở mầm và vỏ xanh, có thể gây đau bụng, nôn, chóng mặt, ngộ độc thần kinh.
3. Khoai tây mọc mầm hoặc chuyển màu xanh
Khoai tây là thực phẩm phổ biến và dễ bảo quản, nhưng khi để lâu, chúng có thể mọc mầm hoặc chuyển sang màu xanh. Lúc này, khoai tây sản sinh ra solanine – một chất độc tự nhiên.
Hàm lượng solanine tập trung nhiều nhất ở phần mầm và vỏ xanh. Khi ăn phải, người dùng có thể gặp các triệu chứng như buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy, nặng hơn là khó thở, rối loạn thần kinh, thậm chí hôn mê.
Việc cắt bỏ mầm hoặc phần xanh không đảm bảo an toàn tuyệt đối, bởi solanine có thể đã lan sang các phần khác của củ khoai. Khoai tây đã mọc mầm hoặc chuyển xanh nên được loại bỏ hoàn toàn.
4. Rau củ quả xuất hiện vị đắng bất thường
Một số loại rau quả như bầu, bí, mướp, dưa chuột vốn không có vị đắng. Nếu khi nấu hoặc ăn sống mà xuất hiện vị đắng rõ rệt, rất có thể chúng đã sinh ra cucurbitacin – một độc tố tự nhiên.
Cucurbitacin bền với nhiệt, không bị phá hủy khi nấu chín và có thể gây chóng mặt, nôn mửa, đau bụng, thậm chí suy tạng nếu ăn với lượng lớn.
Nguyên tắc đơn giản là: đã đắng thì bỏ, không nếm thử thêm, không cố chế biến lại.
Trái cây bị hỏng nên vứt bỏ hoàn toàn
5. Trái cây và rau củ bị thối rữa hoặc mốc một phần
Nhiều người có thói quen cắt bỏ phần hỏng của trái cây, rau củ rồi tiếp tục sử dụng phần còn lại. Tuy nhiên, khi thực phẩm đã bị mốc hoặc thối, nấm mốc và vi khuẩn có thể đã xâm nhập sâu vào bên trong, tạo ra các độc tố nguy hiểm.
Ví dụ, gừng bị thối có thể sinh ra safrole, một chất gây độc cho gan. Rau củ mốc cũng dễ làm tăng hàm lượng nitrit, ảnh hưởng đến khả năng vận chuyển oxy của máu, gây thiếu máu và mệt mỏi kéo dài.
Cách an toàn nhất vẫn là không sử dụng bất kỳ phần nào của thực phẩm đã bị hỏng.
6. Cua đã chết trước khi chế biến
Cua, đặc biệt là cua sông, mang nhiều vi khuẩn trong cơ thể. Khi cua chết, vi khuẩn phát triển nhanh, phân hủy protein và tạo ra histamine cùng các amin sinh học độc hại.
Histamine không bị loại bỏ hoàn toàn khi nấu chín. Ăn cua chết có thể gây dị ứng, phát ban, khó thở, thậm chí sốc phản vệ nguy hiểm đến tính mạng.
Nguyên tắc cần nhớ là: chỉ chế biến cua còn sống khỏe, không sử dụng cua đã chết dù chỉ trong thời gian ngắn.
. Những đốm hoặc vệt đỏ trong thân mía thực chất là dấu hiệu của nấm Arthrinium hoặc các vi khuẩn liên quan, có khả năng sinh ra độc tố axit 3
7. Mía bị “đỏ ruột”
Mía có ruột đỏ không phải là mía ngọt hơn, mà là dấu hiệu bị nhiễm nấm mốc. Loại nấm này có thể sinh ra axit 3-nitropropionic, một chất độc thần kinh nguy hiểm.
Ngộ độc loại độc tố này thường diễn ra nhanh, với các triệu chứng từ buồn nôn, đau bụng đến chóng mặt, rối loạn thần kinh và suy hô hấp. Hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu.
Khi mua mía, cần quan sát kỹ mặt cắt. Nếu phát hiện lõi đỏ, mùi lạ hoặc vị chua, tuyệt đối không sử dụng, kể cả những phần trông có vẻ “bình thường”.
Một chút chủ quan, một lần tiếc rẻ có thể dẫn đến hậu quả khó lường. Giữ gìn sức khỏe cho cả gia đình đôi khi bắt đầu từ việc… mạnh tay bỏ đi những thực phẩm không còn an toàn.
