Bước qua tuổi 30, tốc độ sản sinh collagen và elastin của cơ thể bắt đầu chậm lại khiến làn da dễ xuất hiện nếp nhăn, chảy xệ và kém săn chắc hơn trước. Tuy nhiên, tuổi tác không phải nguyên nhân duy nhất khiến phụ nữ xuống sắc nhanh. Nhiều thói quen tưởng vô hại như ngủ ít, uống thiếu nước, ngồi quá lâu hay ăn nhiều thực phẩm công nghiệp có thể âm thầm đẩy nhanh quá trình lão hóa, khiến gương mặt trông mệt mỏi và già hơn tuổi thật.
Uống quá ít nước
Chuyên gia sức khỏe khuyến nghị phụ nữ uống khoảng 1,5-2 lít nước mỗi ngày, tương đương 6-8 cốc nước.
Nước chiếm khoảng 50-60% trọng lượng cơ thể và đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì độ ẩm, độ đàn hồi của da cũng như hoạt động của các cơ quan. Khi cơ thể thiếu nước kéo dài, làn da dễ trở nên khô ráp, xỉn màu, xuất hiện nếp nhăn sớm và mất độ căng bóng.
Thiếu nước còn khiến tuần hoàn máu kém hiệu quả, làm giảm khả năng vận chuyển oxy và dưỡng chất đến tế bào da. Điều này khiến da trông mệt mỏi, kém tươi tắn hơn. Những người thường xuyên làm việc trong môi trường điều hòa, uống nhiều cà phê hoặc ít ăn rau quả càng dễ rơi vào tình trạng thiếu nước nhẹ kéo dài.
Phó giáo sư da liễu Joshua Zeichner, Giám đốc Nghiên cứu Lâm sàng và Thẩm mỹ tại khoa da liễu của Mount Sinai Hospital ở New Yorkm cho biết ngay cả tình trạng mất nước nhẹ cũng có thể làm giảm độ đàn hồi của da, khiến nếp nhăn và dấu hiệu mệt mỏi hiện rõ hơn.
Ngoài nước lọc, phụ nữ có thể bổ sung nước từ trái cây, rau xanh, súp, nước dừa hoặc trà thảo mộc không đường. Uống đều trong ngày tốt hơn là đợi khát mới uống.
Ngủ quá ít
Ngủ không đủ giấc là một trong những yếu tố thúc đẩy lão hóa nhanh nhất. Trong khi ngủ, cơ thể tăng sản xuất hormone tăng trưởng, thúc đẩy sửa chữa mô, tái tạo collagen và phục hồi làn da. Khi ngủ ít, nồng độ cortisol - hormone stress - tăng cao, từ đó làm phá hủy collagen và elastin, khiến da nhanh chảy xệ, xuất hiện nếp nhăn và quầng thâm dưới mắt.
Nhiều nghiên cứu cho thấy những người ngủ dưới 5-6 giờ mỗi đêm có xu hướng đối mặt tình trạng da khô hơn, hàng rào bảo vệ da yếu hơn và xuất hiện nhiều dấu hiệu lão hóa hơn so với người ngủ đủ 7-8 giờ. Ngủ thiếu còn liên quan đến tăng viêm trong cơ thể, dễ gây mụn, tăng cân và khiến khuôn mặt luôn trông mệt mỏi.
Matthew Walker, tiến sĩ thần kinh học, giáo sư khoa thần kinh học và tâm lý học tại University of California, Berkeley, đồng thời là nhà sáng lập Trung tâm Khoa học Giấc ngủ Con người của trường, nhấn mạnh giấc ngủ là thời gian cơ thể phục hồi sâu nhất, bao gồm cả việc sửa chữa da, tái tạo collagen và cân bằng hormone. Ông cho rằng ngủ đủ giấc không chỉ giúp khỏe hơn mà còn là một trong những "liệu pháp chống lão hóa" tự nhiên hiệu quả nhất.
Lạm dụng caffeine
Lạm dụng caffeine có thể khiến cơ thể mất nước, ngủ kém và tăng cortisol - những yếu tố góp phần đẩy nhanh quá trình lão hóa.
Một lượng caffeine vừa phải từ cà phê hoặc trà có thể giúp tỉnh táo và tăng hiệu suất làm việc. Tuy nhiên, tiêu thụ quá nhiều caffeine mỗi ngày, đặc biệt là từ cà phê đậm, nước tăng lực hoặc trà sữa, có thể gây mất ngủ, lo âu và làm cơ thể mất nước.
Mất ngủ do uống quá nhiều caffeine vào buổi chiều hoặc tối khiến cơ thể không có đủ thời gian phục hồi. Về lâu dài, điều này tạo thành vòng luẩn quẩn: uống cà phê để tỉnh táo, ngủ kém hơn, rồi tiếp tục cần nhiều caffeine hơn vào ngày hôm sau.
Ngoài ra, nhiều loại đồ uống chứa caffeine hiện nay còn đi kèm lượng đường lớn, kem béo hoặc syrup, làm tăng nguy cơ viêm, tích mỡ nội tạng và đẩy nhanh lão hóa da. Đường dư thừa có thể thúc đẩy quá trình glycation - hiện tượng đường bám vào collagen và elastin, khiến các sợi này trở nên cứng, giòn và dễ gãy. Đây là một trong những nguyên nhân khiến da chảy xệ và mất độ đàn hồi theo thời gian.
Giấc ngủ kém do tiêu thụ caffeine quá nhiều có thể làm giảm sản xuất collagen, tăng cortisol và khiến làn da dễ khô, nhăn hơn.
Ăn nhiều thực phẩm công nghiệp
Các loại thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, mì ăn liền, bánh ngọt đóng gói, khoai tây chiên, nước ngọt, đồ ăn nhanh thường chứa nhiều đường, muối, chất béo chuyển hóa và phụ gia. Chế độ ăn nhiều thực phẩm công nghiệp có liên quan đến tăng viêm mạn tính, tăng stress oxy hóa và thúc đẩy lão hóa tế bào.
Đường và carbohydrate tinh chế trong thực phẩm công nghiệp có thể làm tăng đường huyết nhanh, từ đó kích hoạt quá trình glycation phá hủy collagen. Trong khi đó, chất béo chuyển hóa và muối cao khiến cơ thể giữ nước, tăng nguy cơ béo bụng, da xỉn màu và làm khuôn mặt trông già hơn.
Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy chế độ ăn giàu thực phẩm siêu chế biến có liên quan đến tăng nguy cơ béo phì, bệnh tim mạch, tiểu đường type 2 và suy giảm nhận thức. Những vấn đề này đều làm tăng tốc độ lão hóa sinh học.
Chế độ ăn lành mạnh vẫn là yếu tố quan trọng nhất để làm chậm quá trình lão hóa, hơn cả việc phụ thuộc vào thực phẩm bổ sung hay mỹ phẩm.
Ngồi cả ngày, ít vận động
Ngồi quá lâu là thói quen rất phổ biến ở phụ nữ làm việc văn phòng. Tuy nhiên, việc ngồi liên tục nhiều giờ mỗi ngày có thể làm giảm tuần hoàn máu, giảm khối cơ, khiến cơ thể tích mỡ dễ hơn và làm giảm độ săn chắc của da.
Ít vận động cũng làm chậm trao đổi chất, giảm độ nhạy insulin và tăng nguy cơ viêm mạn tính - yếu tố liên quan chặt chẽ đến lão hóa. Khi tuần hoàn máu kém, làn da cũng nhận ít oxy và dưỡng chất hơn, dẫn đến vẻ ngoài nhợt nhạt, thiếu sức sống.
Các chuyên gia khuyến nghị nên đứng dậy vận động ít nhất 5 phút sau mỗi 45-60 phút ngồi làm việc. Đi bộ nhanh, tập tạ nhẹ, yoga hoặc các bài tập kháng lực đều có thể giúp duy trì khối cơ, cải thiện tuần hoàn và làm chậm tốc độ lão hóa.
Tránh nắng tuyệt đối
Phơi nắng nhẹ từ khoảng 7-9 giờ sáng hoặc sau 4 giờ chiều là tốt nhất vì giúp cơ thể tổng hợp vitamin D mà ít gây hại cho da hơn so với thời điểm nắng gắt giữa trưa.
Nhiều phụ nữ sợ đen da nên hạn chế ra nắng hoàn toàn. Tuy nhiên, tránh nắng tuyệt đối không phải là giải pháp tốt cho sức khỏe và quá trình chống lão hóa.
Ánh nắng buổi sáng với thời gian hợp lý giúp cơ thể tổng hợp vitamin D - dưỡng chất quan trọng cho hệ miễn dịch, xương khớp, cơ bắp và cả sức khỏe làn da. Thiếu vitamin D kéo dài có liên quan đến mệt mỏi, giảm khối cơ, suy giảm miễn dịch và tăng nguy cơ lão hóa sớm.
Điều quan trọng không phải là tránh nắng hoàn toàn mà là tiếp xúc ánh nắng đúng cách. Phụ nữ nên tận dụng ánh nắng nhẹ vào sáng sớm hoặc cuối chiều, đồng thời sử dụng kem chống nắng, kính râm và quần áo chống nắng khi ra ngoài trong khung giờ nắng gắt.
Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe tế bào và có thể giúp làm chậm một số dấu hiệu lão hóa sinh học nếu cơ thể không bị thiếu hụt kéo dài.
Vienne (Theo Allure, VeryWell Health)
