Thời tiết khắc nghiệt cùng mưa lũ kéo dài trong năm qua khiến thị trường hoa Tết đối mặt nhiều biến động. Đào mùa này nở sớm, mai giảm chất lượng, địa lan trần mộng - giống lan chỉ phù hợp với khí hậu Sa Pa - trở thành lựa chọn thay thế của nhiều gia đình khá giả. Sự dịch chuyển này khiến sức mua tăng mạnh, trong khi nguồn cung lại thu hẹp ngay từ đầu vụ.
Ông Minh, người trồng địa lan lâu năm tại Sa Pa, cho biết năm nay vườn của ông chỉ đưa ra thị trường khoảng 500 chậu, thấp hơn so với các năm trước do ảnh hưởng của mưa lũ. Dù vậy, lượng hàng này được khách đặt mua gần hết. Theo ông, khoảng 90% số chậu đã có chủ, trong đó nhiều chậu trị giá vài chục triệu đồng được chốt sớm. Chậu duy nhất còn lại cũng là chậu lớn nhất tại vườn, với khoảng 300 cành, đường kính 2,6 m, giá 125 triệu đồng, thuộc phân khúc rất kén khách.
Chậu Lan Trần Mộng 300 cạnh tại vườn nhà ông Minh ở. Sa Pa. Ảnh: Minh Trần
Không riêng vườn ông Minh, nhiều nhà vườn khác tại Sa Pa cũng rơi vào tình trạng "cháy hàng" từ trước Tết. Ông Vương Xuân Phương cho biết toàn bộ địa lan trần mộng của gia đình, kể cả các chậu "khổng lồ" giá từ 80 triệu đến hơn 100 triệu đồng, đều đã được khách đặt mua từ cuối tháng 1. Những chậu vốn được xem là khó bán ở các năm trước lại tiêu thụ nhanh hơn trong bối cảnh thị trường thiếu hàng, trong khi lượng khách tìm mua tăng mạnh.
Theo các nhà vườn, việc trồng địa lan trần mộng được đánh giá không đơn giản, là một trong những nguyên nhân khiến nguồn cung luôn hạn chế. Để có một chậu lan đủ tiêu chuẩn bán dịp Tết, người trồng phải mất khoảng ba năm gieo củ và thêm một năm chăm sóc.
Giống lan này cần môi trường có nắng và gió, song các yếu tố phải được điều chỉnh linh hoạt theo từng giai đoạn sinh trưởng. Chỉ cần điều kiện ánh sáng hoặc độ ẩm không phù hợp, cây sẽ chậm phát triển hoặc ra hoa không đạt chất lượng. Điều này khiến tỷ lệ chậu đạt chuẩn năm nay giảm đáng kể trong bối cảnh thời tiết bất lợi.
Nguồn cung sụt giảm trong khi sức mua tăng cao đã đẩy giá địa lan trần mộng tăng bình quân khoảng 30% so với năm ngoái. Dù giá cao, lượng khách tìm mua không giảm, đặc biệt tại các thị trường lớn như Hà Nội, Quảng Ninh, TP HCM và Đà Nẵng. Giá bán lẻ dao động 400.000-800.000 đồng một cành, trong đó loại giá cao có nhiều bông, cành dài từ 1,2 m đến 1,6 m.
Sức hút của địa lan trần mộng không chỉ đến từ yếu tố khan hiếm. Loài lan này còn được gọi là "lan tiến vua", gắn với truyền thuyết vua Trần Anh Tông nằm mơ thấy một loài hoa lạ và sau đó được dâng tặng chậu lan giống hệt trong giấc mộng. Địa lan trần mộng chỉ có bốn màu đặc trưng gồm vàng chanh, xanh lơ, xanh ngọc và vàng nâu, trong đó màu xanh ngọc được ưa chuộng nhất nhờ vẻ đẹp thanh nhã và ý nghĩa thịnh vượng.
Khi được chăm sóc đúng cách, địa lan trần mộng cho ngồng hoa mọc từ gốc, vươn cao gấp đôi thân cây, cánh hoa dày, bền màu và tỏa hương thơm ngọt, dịu, không hắc. Thời gian chơi hoa có thể kéo dài gần ba tháng, lâu hơn nhiều so với các giống lan phổ biến trên thị trường, trở thành điểm khác biệt khiến dòng lan này luôn được xếp vào nhóm cao cấp mỗi dịp Tết.
Theo Phòng Kinh tế thị xã Sa Pa, địa phương hiện có khoảng 20.000-40.000 chậu địa lan được trồng. Trước đây, việc canh tác chủ yếu do người Kinh đảm nhiệm, song những năm qua, sự tham gia của đồng bào dân tộc thiểu số đã góp phần mở rộng diện tích. Tuy nhiên, mưa lũ trong năm nay khiến sản lượng bị ảnh hưởng, làm cho thị trường địa lan trần mộng tiếp tục rơi vào trạng thái cung không đủ cầu.
Thi Hà
