Zootopia 2 thất bại trước K-pop Demon Hunters tại Oscar 2026 - đánh dấu lần thứ tư liên tiếpDisney trắng tay - Ảnh NetflixDisney
Chuỗi kết quả này phản ánh những thay đổi đáng chú ý không chỉ ở riêng Disney mà còn trong cách Viện hàn lâm lựa chọn và tôn vinh phim hoạt hình.
Disney từ thống trị đến trượt dài
Từ năm 2001, khi hạng mục Phim hoạt hình xuất sắc nhất được đưa vào Oscar đến đầu những năm 2020, Disney và Pixar Animation Studios gần như là những cái tên định hình tiêu chuẩn của thể loại này.
Các tác phẩm của hai studio không chỉ đạt thành công lớn về doanh thu mà còn liên tục được Oscar vinh danh, tạo nên một giai đoạn được xem là "thống trị" hạng mục Phim hoạt hình xuất sắc nhất. Tuy nhiên sau chiến thắng của Encanto tại Oscar 2022, cục diện đã thay đổi. Trong bốn mùa giải liên tiếp, không có bất kỳ phim nào thuộc Disney hay Pixar giành được tượng vàng.
Chuỗi thất bại bắt đầu từ năm 2023 khi Turning Red thua Pinocchio của Guillermo del Toro. Năm 2024, Elemental tiếp tục thất bại trước The Boy and the Heron của đạo diễn Hayao Miyazaki.
Dù đạt doanh thu ấn tượng, Inside Out 2 vẫn không thể vượt qua Flow - một bộ phim độc lập đến từ châu Âu - Ảnh: Pixar/Dream Well Studio
Đến năm 2025, dù đạt doanh thu ấn tượng, Inside Out 2 vẫn không thể vượt qua Flow - một bộ phim độc lập đến từ châu Âu. Mới nhất, tại Oscar 2026 cả Zootopia 2 và Elio đều thất bại trước K-pop Demon Hunters. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử hạng mục, Disney/Pixar trải qua bốn năm liên tiếp không chiến thắng - một cột mốc mang tính bước ngoặt.
Dù liên tục thất bại tại Oscar, Disney vẫn duy trì vị thế thương mại. Nhiều phim gần đây của hãng đạt doanh thu ấn tượng trên toàn cầu. Zootopia 2 thu về khoảng 1,8 tỉ USD, vượt qua Inside Out 2 với gần 1,7 tỉ USD. Trước đó The Lion King và Frozen II cũng lần lượt cán mốc hơn 1,6 tỉ USD và 1,45 tỉ USD.
Nhưng doanh thu không là tiêu chí quyết định tại Oscar. Viện hàn lâm có xu hướng ưu tiên những tác phẩm có phong cách nghệ thuật rõ nét, cá tính sáng tạo mạnh và cách kể chuyện khác biệt, lý do mà Flow hay The Boy and the Heron (trong ảnh) dù không phải bom tấn phòng vé vẫn giành chiến thắng - Ảnh: Ghibli
Sự trỗi dậy của các đối thủ đa dạng
Một yếu tố quan trọng khác là sự thay đổi trong bức tranh chung của ngành hoạt hình.
Các phim chiến thắng trong những năm gần đây không chỉ đến từ Hollywood mà còn đại diện cho nhiều nền điện ảnh và phong cách khác nhau. Từ stop-motion của Pinocchio, anime Nhật Bản với The Boy and the Heron đến phim độc lập như Flow hay sản phẩm mang màu sắc văn hóa đại chúng như K-pop Demon Hunters, tất cả đều cho thấy sự đa dạng ngày càng rõ rệt.
Xu hướng này phản ánh việc Oscar đang mở rộng phạm vi ghi nhận, tạo cơ hội cho nhiều tiếng nói sáng tạo hơn thay vì tập trung vào một vài studio lớn. Bên cạnh những bom tấn, Disney cũng chứng kiến không ít dự án không đạt kỳ vọng.
Elio được ví là bộ phim kỳ lạ và độc đáo nhất mà Pixar từng thực hiện - Ảnh: Pixar
Elio được cho là không thành công về mặt doanh thu, đồng thời gây tranh cãi liên quan đến việc cắt bỏ một số yếu tố nội dung. Wish - dự án kỷ niệm 100 năm Disney - cũng không đạt hiệu ứng như mong đợi. Trước đó Strange World không tạo được dấu ấn đáng kể.
Ngược lại, một số phim như Moana 2 hay Encanto thành công, đặc biệt trên nền tảng trực tuyến. Sự chênh lệch này cho thấy Disney đang trong giai đoạn chuyển mình với kết quả không đồng đều giữa các dự án.
Một điểm đáng chú ý là phần lớn thành công gần đây của Disney đến từ các phần tiếp theo hoặc bản làm lại - Ảnh: Disney
Các phim như Zootopia 2, Frozen II hay The Lion King đều dựa trên những thương hiệu đã có sẵn. Chiến lược này giúp hãng duy trì doanh thu nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi về mức độ sáng tạo và đổi mới.
Việc phụ thuộc vào các công thức quen thuộc có thể khiến Disney khó tạo ra những tác phẩm đủ đột phá để chinh phục Oscar - nơi ngày càng đề cao tính sáng tạo và dấu ấn cá nhân.
Dấu hiệu chuyển dịch của Oscar
Chuỗi bốn năm không chiến thắng của Disney không chỉ là câu chuyện của riêng một hãng phim mà còn phản ánh sự thay đổi của toàn bộ ngành hoạt hình. Từ một hạng mục từng bị xem là dễ đoán, Phim hoạt hình xuất sắc nhất tại Oscar giờ đây trở nên cạnh tranh hơn, đa dạng hơn và khó dự đoán hơn.
Trong bối cảnh đó, việc Disney tạm thời "vắng bóng" trên bục vinh quang có thể được xem là dấu hiệu của một giai đoạn chuyển dịch - nơi nhiều phong cách và tiếng nói sáng tạo khác nhau cùng tồn tại và được ghi nhận.
Câu hỏi đặt ra là liệu Disney và Pixar có thể thích nghi với sự thay đổi này để trở lại đường đua Oscar trong những năm tới hay sẽ tiếp tục đứng ngoài cuộc chơi đang ngày càng rộng mở?
