Tối 18/4, chương trình nghệ thuật chính luận "Bản hùng ca trên sông" đã diễn ra tại Khu di tích lịch sử bến phà Gianh, phường Bắc Gianh, tỉnh Quảng Trị.
Sự kiện là một trong chuỗi hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2026), 72 năm Ngày chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2026) và 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2026).
Chương trình "Bản hùng ca trên sông" chính là một hành trình cảm xúc, dẫn dắt khán giả đi qua những miền ký ức linh thiêng để thắp sáng lòng biết ơn sâu sắc gồm 3 chương.
Chương trình "Bản hùng ca trên sông” diễn ra tại Di tích bến phà Gianh.
Chương 1 – Tọa độ lửa: Khắc họa vị trí lịch sử đặc biệt của phà Gianh – cảng Gianh trong hai cuộc kháng chiến, đặc biệt là trong giai đoạn chống chiến tranh phá hoại của không quân và hải quân Mỹ. Từ hình ảnh sông Gianh hôm nay, chương trình dẫn lối trở về quá khứ, làm nổi bật vị trí chiến lược với ba chức năng: vận tải, kho hàng, phòng thu. Khán giả đã được tiếp cận câu chuyện về cảng Gianh - nơi thử nghiệm chuyến vượt biển chi viện cho miền Nam bằng tàu gỗ năm 1960 – dù chưa thành công nhưng đặt nền móng cho tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển.
Phóng sự "Bi tráng những ngày đầu đánh Mỹ tại Cảng Gianh" nhắc lại những trận đánh ác liệt ngày 5/8/1964 và 28/4/1965, khi quân và dân đôi bờ sông Gianh trực tiếp đối mặt với bom đạn của không quân và hải quân Mỹ. Và điểm nhấn là phần tôn vinh các nhân chứng lịch sử – những "tượng đài sống" – giúp chương trình trở thành sự kết nối sâu sắc giữa hiện tại và quá khứ.
Chương trình dành một phần trang trọng để tôn vinh những nhân chứng cuối cùng của trận đánh năm xưa - những "tượng đài sống" còn lại của lịch sử.
Việc đưa các nhân chứng trực tiếp xuất hiện trên sân khấu không chỉ làm tăng sức nặng tư liệu, mà còn giúp chương trình vượt khỏi phạm vi của một đêm biểu diễn để trở thành một cuộc gặp gỡ giữa hiện tại và lịch sử.
Chương 2 - Đầu đội bom - chân bám phà là phần trung tâm về cảm xúc và tư tưởng của chương trình. Nếu chương đầu làm nổi bật tầm vóc của địa danh lịch sử, thì chương hai đi sâu vào tôn vinh những con người đã làm nên huyền thoại.
Một nội dung xúc động khác là phóng sự kỉ niệm 60 năm Chiến dịch mang mật danh K4 diễn ra năm 1966, khi hàng trăm thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến đã làm đường cho xe chở tên lửa SAM-2 vào Vĩnh Linh.
Điểm nhấn đặc biệt của toàn bộ chương trình là chiếc "phà dìm". Việc tái hiện phà dìm trong không gian thực cảnh không chỉ tạo hiệu quả sân khấu, mà còn giúp khán giả cảm nhận cụ thể hơn về bản lĩnh và trí tuệ của lực lượng đảm bảo giao thông trên sông Gianh.
Chương 3 - Nỗi nhớ dòng sông khép lại chương trình trong không gian tri ân, tưởng niệm và hồi sinh. Phần cuối không dừng ở hồi tưởng, mà mở ra một thông điệp nhân văn sâu sắc về công tác đền ơn đáp nghĩa, về sự đổi thay, chuyển mình của quê hương và về trách nhiệm của hôm nay trước những hy sinh của cha anh.
Điểm đặc sắc của Bản hùng ca trên sông nằm ở cách tổ chức không gian biểu đạt. Chương trình không bó hẹp trong một sân khấu đơn tuyến, mà mở rộng thành một không gian trình diễn đa lớp, gắn chặt với cảnh quan thực của sông Gianh, bến phà, tượng đài chiến thắng, khu tưởng niệm và các điểm di tích lịch sử. Dòng sông không chỉ là bối cảnh, mà trở thành một "nhân vật" trung tâm của chương trình.
Âm nhạc giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong "Bản hùng ca trên sông", với giọng hát ca của nhiều nghệ sĩ nổi tiếng như: NSND Thu Hiền, NSƯT Lan Anh, Tùng Dương, Hương Tràm, Đông Hùng, Nguyễn Hoàng Bão Ngọc, Hoàng Viết Danh..., những tác phẩm quen thuộc như: Hy vọng, Lời người ra đi, Quảng Bình quê ta ơi, Vui mở đường, Miền xa thẳm, Trở về dòng sông tuổi thơ, Linh thiêng Việt Nam, Đường chúng ta đi...
Từ dòng sông Gianh hôm nay nhìn về dòng sông Gianh của những năm tháng chiến tranh, chương trình "Bản hùng ca trên sông" đã góp phần làm sống dậy một phần lịch sử bi tráng của dân tộc; đồng thời khẳng định một chân lý bền vững: Những hy sinh vì Tổ quốc sẽ không bao giờ bị lãng quên, và từ ký ức ấy, các thế hệ hôm nay có thêm điểm tựa tinh thần để tiếp bước dựng xây đất nước.
Các tiết mục được dàn dựng công phu, tái hiện ký ức về bến phà Gianh những năm chống Mỹ.
Di tích bến phà Gianh, nằm ở hạ lưu sông Gianh, cách cửa biển 5km, thuộc hệ thống Di tích đường Trường Sơn (đường Hồ Chí Minh), đã được xếp hạng di tích quốc gia năm 1998 và di tích quốc gia đặc biệt năm 2013.
Vừa qua, tỉnh Quảng Trị cùng các tổ chức, cá nhân đã đầu tư nâng cấp, sửa chữa Di tích lịch sử bến phà Gianh bằng nguồn vốn xã hội hóa, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử của di tích quan trọng này.
