Với những cán bộ tại Vườn Quốc gia Tràm Chim, đây không chỉ là một hiện tượng tự nhiên, mà là trái ngọt sau hơn hai thập kỷ kiên trì gìn giữ từng gốc tràm, vạt cỏ. Đặc biệt với chị Nguyễn Thị Nga, cán bộ bảo tồn tại đây, khoảnh khắc này chính là lời hồi đáp sau hơn 20 năm đằng đẵng đợi chờ. Tràm Chim trong ký ức của chị Nga từ những năm 2004 là một vùng đất yên bình đúng nghĩa đất lành chim đậu. Thế nhưng, sự biến đổi khí hậu cùng áp lực từ các hoạt động dân sinh suốt nhiều năm sau đó đã khiến những đàn chim thưa thớt dần, để lại những khoảng trống mênh mông trong lòng người làm nghề.
Tin nhắn của chị Nga - cán bộ bảo tồn Vườn Quốc gia Tràm chim được Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên tại Việt Nam (WWF Vietnam) chia sẻ.
Suốt từ dấu mốc 2004 ấy, chị Nga đã thầm lặng đi qua biết bao mùa nước nổi, mùa khô, chứng kiến những thăng trầm của hệ sinh thái với một niềm tin sắt đá rằng thiên nhiên sẽ quay trở lại nếu con người biết nâng niu. Sự kiên trì đó cuối cùng đã được đền đáp khi từ giữa năm 2022 đến nay, ký ức xưa cũ một lần nữa sống lại thành hiện thực. Những đàn chim di cư quay về với số lượng hàng ngàn cá thể, tạo nên khung cảnh rộn ràng chưa từng thấy trong suốt hai thập kỷ qua.
Niềm hạnh phúc vỡ òa còn lan tỏa đến tất cả cán bộ trong Vườn. Đây là kết quả của những nỗ lực bảo tồn thầm lặng, từ việc kiểm soát mực nước, phục hồi sinh cảnh cho đến sự chung tay bảo vệ nghiêm ngặt của cộng đồng người dân sống tại vùng đệm.
Đáng chú ý, cách đây ít ngày, WWF-Việt Nam cũng chia sẻ thêm một tín hiệu tích cực khi loài Bồ nông chân xám đã quay trở lại Tràm Chim sau 6 năm vắng bóng. Một đàn gồm 6 cá thể xuất hiện vào cuối tháng 3, trong điều kiện thời tiết thuận lợi và nguồn thức ăn dồi dào. “Năm nay theo quan sát, lượng chim về đông hơn nhiều so với mọi năm!” , Chị Nguyễn Thị Nga, người đã gắn bó hơn 15 năm với Vườn Quốc gia Tràm Chim cũng chia sẻ trong niềm vui hân hoan.
Những ngày cuối tháng 3 nắng vàng rực rỡ, Tràm Chim vừa đón những vị khách "siêu VIP" là loài Bồ nông chân xám.
Theo các chuyên gia bảo tồn, sự trở lại của loài chim nước khó tính này là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của quá trình phục hồi sinh cảnh trong thời gian qua. Những cải tạo như dọn thực bì, tạo ao nước, xây dựng các bãi nghỉ đã giúp Tràm Chim dần trở thành một điểm dừng chân lý tưởng trên hành trình di cư của nhiều loài chim quý hiếm. Năm 2012, Tràm Chim được quốc tế công nhận là khu Ramsar thứ 4 của Việt Nam và là khu Ramsar thứ 2.000 của thế giới - một trong những vùng đất ngập nước mang đặc trưng tiêu biểu của hệ sinh thái Đồng Tháp Mười xưa còn sót lại.
Nằm tại huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp, Vườn Quốc gia Tràm Chim chính thức được thành lập vào năm 1998 và mở cửa đón khách tham quan du lịch sinh thái từ những năm đầu thập niên 2000. Với diện tích hơn 7.300 ha được mệnh danh là “Đồng Tháp Mười thu nhỏ”. Đây là khu Ramsar có tầm quan trọng quốc tế, nơi cư trú của hơn 230 loài chim, trong đó có những loài quý hiếm như Sếu đầu đỏ, Điên điển, Bồ nông chân xám.
Sếu đầu đỏ – loài chim được đưa vào danh sách đỏ ở Việt Nam
Cùng với sự trở lại của các loài chim, hệ thực vật đặc trưng của Đồng Tháp Mười cũng đang hồi sinh: hoa hoàng đầu ấn, lúa ma, hoa nhĩ cán tím, nhĩ cán vàng (rong trứng) và hoa súng trắng đã xuất hiện trở lại. Theo ông Bùi Thanh Phong, Phó Giám đốc Vườn Quốc gia Tràm Chim, việc quản lý mực nước theo quy luật tự nhiên đã giúp hệ sinh thái của vườn phục hồi rõ rệt.
Màu tím lãng mạn trên dòng sông vào mùa Hoa Nhĩ Cán
Cánh đồng sen ở vùng đệm khu du lịch Tràm Chim
Các loài chim tại đây sinh sống và di cư theo quy luật của con nước, chúng tìm về để kiếm ăn trên những cánh đồng lúa ma, cỏ năng và các loài thủy sinh dồi dào. Để tận mắt chiêm ngưỡng vẻ đẹp rực rỡ nhất của “thành phố chim”, du khách nên ghé thăm nơi này vào mùa nước nổi, khoảng từ tháng 9 đến tháng 12 dương lịch. Đây là lúc nguồn thức ăn dồi dào nhất, hàng ngàn cánh chim chao lượn trên nền hoa sen, hoa súng rực rỡ, tạo nên một bản giao hưởng thiên nhiên đầy sức sống.
Là nơi cư trú của hơn 147 loài chim nước, trong đó có 13 loài chim quý hiếm trên thế giới. (Ảnh: @anbui_photography_tour, @Ngô Trần Hải An, @Singapore_nature_vlogger)
Hiện nay, khu du lịch mở cửa hàng ngày, thường từ khoảng 7h00 đến 17h00, với nhiều hoạt động trải nghiệm như đi xuồng xuyên rừng tràm, quan sát chim và khám phá hệ sinh thái đất ngập nước đặc trưng của vùng Đồng Tháp Mười.
