Chút sương sớm bồng bềnh trên sông nước Liêu Thành khi đi du lịch Trung Quốc chẳng thể cản nổi bước chân của những thực khách sành ăn đang tìm về cội nguồn hương vị. Ở cái thành phố được mệnh danh là "Giang Bắc Thủy Thành" này, bữa sáng không đơn thuần là để no bụng, mà là cả một nghệ thuật được nhào nặn từ đôi bàn tay của những người thợ tần tảo truyền đời.
Chẳng cần bày biện hoa mỹ hay những chiêu trò "sống ảo" trên mạng xã hội, những quán nhỏ ven đường, những gánh hàng rong nấp trong hẻm sâu mới thực sự là nơi cất giữ linh hồn ẩm thực. Giống như cái thú ăn phở lề đường của người Hà Nội hay dĩa cơm tấm mờ sương ở Sài Gòn, 6 món ăn sáng rặt tính bản địa của người Liêu Thành dưới đây sẽ đưa bạn vào một chuyến du hành vị giác đầy chân thật, nơi sự tươi ngon, đậm đà và dẻo thơm quyện hòa trong từng khoảnh khắc bình minh.
1. Xíu mại Lâm Thanh
Nếu xíu mại ở Việt Nam thường quen thuộc với lớp thịt băm viên tròn xoe xốt cà chua đậm đà, thì xíu mại Lâm Thanh (Liêu Thành) lại mang một dáng vẻ kiêu kỳ khác hẳn, được mệnh danh là "đại sứ nhan sắc lẫn thực lực" của bữa sáng nơi đây. Đây không chỉ là món ăn, mà là di sản văn hóa phi vật thể tuổi đời hơn hai thế kỷ. Tương truyền, vua Càn Long khi đi ngang qua nếm thử đã phải trầm trồ ban cho cái tên "Bánh bao lồng đèn" vì lớp vỏ mỏng tang, trong veo như ngọc.
Tinh túy của món này nằm ở nghệ thuật nhào bột bằng nước sôi, thợ xảo tay dùng thanh cán chày gỗ miết ra đúng 18 nếp gấp đều tăm tắp. Nhân bên trong là thịt cừu tươi rói, quết cùng nước hoa tiêu, hành gừng cho đến khi dẻo quánh. Khi hấp chín, lớp vỏ mỏng như cánh ve ôm trọn khối thịt, cắn một miếng là nước ngọt tứa ra, thịt cừu thơm béo mà không hề bị hoi. Buổi sáng se lạnh, nhón một viên xíu mại, húp thêm ngụm cháo kê vàng óng, bạn sẽ hiểu thế nào là sự tận hưởng tao nhã của người Sơn Đông.
2. Bánh rán Qua Đáp Sa Trấn
Qua Đáp (Guada) là món ăn sáng độc quyền của Liêu Thành, nổi danh nhất phải kể đến vùng Sa Trấn. Có người bảo tên bánh bắt nguồn từ tiếng nhai "qua đáp" rôm rốp trong miệng, người lại cãi rằng đó là tiếng chày cán bột gõ xuống thớt gỗ vang vọng mỗi sớm mai. Bột nhào kỹ, cuộn lấy lớp nhân thịt hoặc trứng (người địa phương gọi vui là "gió cuộn tuyết"), ép thành hình bầu dục rồi thả vào chảo dầu sôi xèo xèo.
Chiếc bánh vớt ra vàng ươm, chỗ dày thì xốp mềm, chỗ mỏng lại giòn tan vỡ vụn. Cái mùi thơm của bột mì cháy xém quyện với nhân thịt tươm mỡ béo ngậy khiến người ta cứ muốn ăn mãi không thôi. Cầm chiếc Qua Đáp nóng bỏng tay, cắn một miếng rồi chiêu thêm ngụm súp cừu hầm cay nồng, cảm giác no bụng và ấm áp len lỏi đến từng tế bào, hệt như cái cách người Việt ta hít hà chiếc bánh rán mặn trong những chiều đông gió mùa.
3. Đậu phụ nẹp tre
Nếu người miền Nam có tàu hũ nước đường thanh mát, người miền Bắc có tào phớ chan nước gừng, thì người Liêu Thành có món "đậu phụ nẹp tre" mặn mà, đầy khí chất đường phố. Đây là món ăn sáng mang tính biểu tượng của khu phố Đông Quan. Đậu nành bản địa được ngâm nấu cùng nguồn nước hồ Đông Xương, điểm bằng thứ nước lựu lâu năm thay vì dùng thạch cao, ủ ròng rã 8 tiếng để tạo ra những tảng đậu thơm lừng, thanh khiết.
Đậu vừa ra lò khói bốc nghi ngút, người bán dùng miếng tôn mỏng xắn thành từng khối vuông vức, đặt gọn gàng lên chiếc nẹp tre. Khách cứ thế cầm nẹp tre, rưới chút tỏi băm, dầu mè, thả xíu rau mùi rồi đưa lên miệng thưởng thức. Đậu hũ mềm mịn như kem, tan trượt trên đầu lưỡi, vị cay hăng của tỏi sống làm bật lên vị ngọt thanh tao của đậu nành. Chỉ vài đồng bạc lẻ, bạn đã mua được cả một buổi sáng rộn rã tiếng cười nói bên bến phà năm xưa.
4. Đậu phụ mặn Cao Đường
Người ta truyền tai nhau rằng, đến Cao Đường mà chưa húp một bát đậu phụ mặn thì coi như chuyến đi vứt đi một nửa. Đây là phiên bản đậu hũ dồn dập hương vị nhất mà bạn từng biết: có mùi thơm của đậu, vị mặn mòi của nước cốt, chút cay xé của ớt và độ ngậy của dầu sao. Tảng đậu non mềm ướt được tưới đẫm thứ nước xốt bí truyền, rắc thêm nhúm tép khô, ngò rí. Khi ăn, người ta không nhai mà dùng môi "húp" một hơi sảng khoái.
Đậu mềm mượt trôi tuột xuống cổ họng, để lại hậu vị mặn ngọt, cay tê vô cùng nịnh miệng. Dân sành ăn phải xé thêm một chiếc bánh nướng viền nướng giòn rụm, cắn thêm quả trứng ngâm tương, chừng ấy thôi là đủ năng lượng cày cuốc cho cả một ngày dài.
5. Cháo Điềm Mạt
Lần đầu nghe tên "Điềm Mạt" (nghĩa đen là bọt ngọt), mười người thì chín người đinh ninh đây là món tráng miệng. Thế nhưng, món cháo này lại là bữa sáng mặn mòi nhất nhì vùng này, giấu trong nó cả một triết lý sống của người xưa. Nấu từ bột kê, người ta thả vào nồi đủ thứ nguyên liệu dân dã: đậu phộng dòn, miến dong, váng đậu, rau chân vịt, rồi nêm nếm muối và tiêu sọ cay nồng, rưới lên vòng dầu mè thơm phức.
Ăn cháo Điềm Mạt đúng điệu là phải bẻ vụn chiếc quẩy nóng giòn (youtiao) thả vào tô để chúng hút đẫm phần nước cháo sánh đặc. Món ăn này mặn, nhưng người xưa gọi là "ngọt" bởi trong những năm tháng khốn khó, có được một bát cháo nóng hổi đầy ắp đồ ăn để lót dạ thì trong lòng đã thấy ngọt ngào sung sướng lắm rồi. Chút tình người mộc mạc ấy vẫn còn vẹn nguyên trong từng bát cháo vỉa hè hôm nay.
6. Quẩy 8 múi
Đã nhắc đến ăn sáng ở Trung Hoa thì không thể thiếu những món chiên ngập dầu, và quẩy 8 múi (Bát phê quả tử) chính là niềm kiêu hãnh của Liêu Thành. Bột lên men tự nhiên được cán mỏng, khía thành 8 dải dính liền ở hai đầu, thả vào chảo dầu sôi nổ lách tách. Khác với chiếc quẩy dài thon thon của Việt Nam dùng để ăn kèm phở, quẩy 8 múi to bè, tròn dẹt, lớp vỏ ngoài giòn rụm, bên trong lại tơi xốp, thơm nức mùi bột lên men.
Cách ăn chuẩn nhất của người bản địa là... nhét nguyên chiếc quẩy chiên này vào giữa một chiếc bánh nướng vừng. Cái xốp mềm của bánh nướng ôm trọn cái giòn tan của quẩy, tạo nên một bản giao hưởng của "tinh bột", nhấp thêm ngụm sữa đậu nành nóng hổi. Đơn giản, rẻ tiền nhưng sự thỏa mãn mà nó mang lại thì đúng là không gì sánh kịp.
Ẩm thực Liêu Thành không có sơn hào hải vị, chỉ có những thứ bột, thứ đậu, thứ thịt quen thuộc được nhào nặn bằng thời gian và tâm huyết. Cũng giống như những món ăn sáng ở bất kỳ ngõ hẻm nào trên đất nước Việt Nam ta, chúng nuôi lớn bao thế hệ, giữ chân những người đi xa và làm ấm lòng những thực khách trót một lần lỡ bước ghé thăm.
