Việt Nam đặt an toàn là hàng đầu khi phát triển điện hạt nhân

Phát biểu được ông Nguyễn Hoàng Linh, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, đưa ra tại Hội nghị rà soát lần thứ 10 Công ước An toàn hạt nhân diễn ra ngày 13-24/4 tại trụ sở Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) ở Vienna (Áo). Ông Linh đóng vai trò trưởng đoàn Việt Nam tham dự lần này. Cùng tham gia có ông Lê Vũ Thái Hoàng, Đại sứ Việt Nam tại Cộng hòa Áo, Trưởng phái đoàn thường trực của Việt Nam tại IAEA và các tổ chức quốc tế, cùng các thành viên.

Tại hội nghị, ông Linh nhấn mạnh Việt Nam hiện đã đưa ra những quyết định có tính chiến lược và các bước tiến quan trọng trong việc tái khởi động chương trình điện hạt nhân. Trong đó, quyết định của Quốc hội vào tháng 11/2024 về việc tái khởi động dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được xem là dấu mốc chiến lược nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Thời gian qua, Việt Nam cũng đã đồng bộ triển khai nhiều giải pháp như hoàn thiện khung pháp lý với việc thông qua Luật Năng lượng nguyên tử 2025, ban hành bốn nghị định và ba thông tư hướng dẫn, cũng như xây dựng và ban hành những đề án chiến lược quan trọng về Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử đến 2035. Đồng thời, năng lực của Cục An toàn bức xạ và hạt nhân - cơ quan pháp quy hạt nhân quốc gia - cũng được tăng cường.

Đoàn Việt Nam tại Hội nghị rà soát lần thứ 10 Công ước An toàn hạt nhân của IAEA tại Vienna (Áo). Ảnh: Cục ATBXHN

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đang tích cực đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, cũng như phối hợp với IAEA hoàn thiện báo cáo đánh giá cơ sở hạ tầng điện hạt nhân, đồng thời cập nhật quy hoạch điện VIII, thành lập ban chỉ đạo xây dựng nhà máy điện hạt nhân (NEPIO) và xây dựng cơ chế, chính sách đặc biệt cho dự án này. Quá trình hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng các đề án trên hiện nhận sự hỗ trợ tích cực từ IAEA và đối tác quốc tế.

Báo cáo cũng ghi nhận Việt Nam duy trì vận hành lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt an toàn, không xảy ra sự cố trong thời gian qua. Việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và nâng cao năng lực quản lý nhà nước cũng đạt nhiều tiến bộ. Trong đó, các khuyến nghị từ Hội nghị rà soát lần thứ 8 và 9 Công ước An toàn hạt nhân đã nêu trước đó về cơ bản đã được xử lý, đặc biệt trong lĩnh vực hoàn thiện thể chế và tăng cường phát triển nguồn nhân lực.

Bên cạnh kết quả, ông Linh cho biết Việt Nam tiếp tục thúc đẩy xây dựng phương pháp đánh giá văn hóa an toàn; hoàn thiện mạng lưới quan trắc phóng xạ môi trường quốc gia; triển khai hiệu quả các đề án tăng cường năng lực đã được phê duyệt; cũng như đưa vào triển khai thực hiện đề án tăng cường năng lực đã được phê duyệt như nguyên tắc tiên quyết nhằm đảm bảo an toàn để triển khai thành công chương trình điện hạt nhân.

Trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tiếp tục tăng cường năng lực thẩm định an toàn, thanh tra và giám sát pháp quy, phát triển nguồn nhân lực và triển khai chiến lược quản lý chất thải phóng xạ, đồng thời khẳng định cam kết phát triển năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn quốc tế và tăng cường hợp tác chặt chẽ với IAEA cũng như đối tác toàn cầu.

Tổng giám đốc IAEA Rafael Mariano Grossi, cho biết IAEA đã ghi nhận nỗ lực của nhóm quốc gia thành viên trong việc xây dựng và cập nhật báo cáo quốc gia. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh các nước cần tăng cường những biện pháp ngăn ngừa sự cố hạt nhân, bảo đảm an toàn hạt nhân trong bối cảnh thế giới còn nhiều thách thức.

Ông Faizan Mansoor, Chủ tịch Hội nghị rà soát lần thứ 10 Công ước An toàn hạt nhân, nhấn mạnh vai trò then chốt của hợp tác quốc tế trong việc bảo đảm an toàn hạt nhân. Ông lưu ý, hội nghị cần tập trung vào các yếu tố kỹ thuật về an toàn hạt nhân, đồng thời tôn trọng tinh thần của Công ước thông qua việc thúc đẩy hợp tác và đạt được sự đồng thuận. Theo Mansoor, sự tham gia và đóng góp tích cực của các quốc gia thành viên sẽ góp phần củng cố an toàn hạt nhân trên phạm vi toàn cầu thông qua cách tiếp cận dựa trên đồng thuận và chú trọng yếu tố kỹ thuật đóng vai trò nền tảng.

Dự kiến, đoàn Việt Nam sẽ tiếp tục làm việc theo chương trình của Hội nghị rà soát lần thứ 10 Công ước An toàn hạt nhân. Ngoài phiên toàn thể và các phiên theo nhóm quốc gia trình bày báo cáo, trả lời câu hỏi của các quốc gia thành viên, hội nghị sẽ diễn ra một số phiên thảo luận kỹ thuật 20-24/4 cũng như chuẩn bị cho những kỳ họp tiếp theo của hội nghị.

Bảo Lâm