Ngày 20/1, Sony thông báo tách mảng kinh doanh giải trí gia đình, chủ yếu là TV, để thành lập một liên doanh mới với TCL. Việc chiếm 51% cổ phần chi phối trong liên doanh cho thấy công ty Trung Quốc sẽ nắm quyền điều hành, thay vì chỉ là bên nhận đặt hàng sản xuất một số mẫu TV giá rẻ cho Sony như trước.
TV Sony Bravia thời gian tới sẽ hoàn toàn do TCL sản xuất. Theo thông báo của hai bên, Sony đóng góp công nghệ hình ảnh, âm thanh, giá trị thương hiệu cùng kinh nghiệm vận hành, bao gồm quản lý chuỗi cung ứng. Còn TCL đem tới công nghệ hiển thị, lợi thế quy mô toàn cầu, năng lực sản xuất công nghiệp, hiệu quả chi phí và chuỗi cung ứng khép kín theo chiều dọc.
TV Sony Bravia sẽ do TCL sản xuất và điều hành. Ảnh: BGR
Trước động thái trên, Sony là thương hiệu "thuần Nhật" cuối cùng trên thị trường TV giữa hàng loạt ông lớn từ Trung Quốc và Hàn Quốc. Một số tên tuổi ra đời từ đất nước mặt trời mọc và nổi tiếng một thời đã "bán mình" như Toshiba, Sharp, Sanyo, trong khi một số rút khỏi thị trường, nhượng quyền hoặc thuê hoàn toàn các công ty Trung Quốc gia công.
Trang Sohu dẫn lời chuyên gia cho biết sự trỗi dậy của các công ty Trung Quốc là câu chuyện cạnh tranh dài hơi, từ "thách thức bằng giá cả" đến "săn lùng công nghệ" và cuối cùng là "định hình thị trường". Sự hợp tác của TCL với công ty lâu đời và nổi tiếng bậc nhất trong lĩnh vực công nghiệp thiết bị nghe nhìn là minh chứng rõ nét cho thấy các công ty Trung Quốc đang dần trở thành "người định hình thị trường".
Bán hoàn toàn
Công ty mở màn cho chuỗi đi xuống của các công ty Nhật Bản là Sanyo. Tháng 11/2011, Panasonic hoàn tất mua lại toàn bộ tập đoàn Sanyo, nhưng chỉ giữ lại các mảng cốt lõi như pin, trong khi mảng điện gia dụng (TV, tủ lạnh, máy giặt) tiếp tục được "sang tay" ngay cho Haier vào tháng 3/2012. Tại nhiều thị trường trên thế giới như Việt Nam, Haier vẫn dùng tên gọi Sanyo một thời gian rồi mới chuyển dần sang thương hiệu riêng là Aqua.
TV thương hiệu Toshiba nhưng do Hisense sản xuất, chạy hệ điều hành phát triển riêng của công ty này. Ảnh: Tuấn Hưng
Trong khi đó, thương vụ của Sharp cũng "tốn giấy mực" khi kéo dài từ năm 2012 đến 2016. Năm 2012, công ty rơi vào khủng hoảng tài chính nặng nề và bắt đầu đàm phán hợp tác với Foxconn. Sau nhiều lần trì hoãn, tháng 3/2016, tập đoàn gia công nổi tiếng thế giới quyết định mua lại 66% cổ phần của Sharp với giá 3,5 tỷ USD. Đến 2022, Foxconn tiếp tục mua toàn bộ công ty sản xuất màn hình của Sharp để phục vụ chuỗi cung ứng.
Một trong những thương hiệu điện tử lớn nhất của Nhật Bản cũng về tay Trung Quốc năm 2016 là Toshiba. Tuy nhiên, công ty này tách lẻ từng mảng và bán cho các đối tác khác nhau. Mảng gia dụng được bán cho Midea năm 2016, còn 95% mảng TV bán cho Hisense với giá 114 triệu USD. Thương hiệu TV Toshiba hiện hoàn toàn do Hisense vận hành và sản xuất.
Thu hẹp, nhượng quyền hoặc rút lui
Năm 2011, JVC thông báo rút hoàn toàn khỏi mảng TV sau thời gian dài thua lỗ. Gần đây, thương hiệu JVC được nhượng quyền cho nhiều công ty, chia theo khu vực. Ví dụ tại Mỹ, TV JVC do Shenzhen MTC của Trung Quốc sản xuất và phân phối.
Ngoài JVC, một số thương hiệu TV khác của Nhật cũng rút khỏi mảng này giai đoạn 2010-2015 như Akai, Sansui. Tuy nhiên, chúng ít được biết đến trên toàn cầu.
Một gian hàng tại CES của TCL, công ty Trung Quốc đứng sau nhiều thương hiệu TV lớn của Nhật Bản. Ảnh: Westbank
Tháng 2/2025, một thương hiệu lớn khác của Nhật Bản là Panasonic nói đang cân nhắc bán hoặc cắt giảm hoạt động ở lĩnh vực TV. Chưa có thông tin mới nào được cập nhật sau đó. Tuy nhiên, ông Yuki Kusumi, Chủ tịch Panasonic, cho biết bốn lĩnh vực kinh doanh gặp khó khăn nhất của công ty là TV, thiết bị nhà bếp, thiết bị công nghiệp và cơ điện tử vì đều có lợi nhuận thấp và triển vọng tăng trưởng không rõ ràng.
Thực tế, Panasonic đã dần thu hẹp sản xuất mảng TV từ những năm trước đó. Tháng 10/2021, công ty xác nhận đóng cửa một trong các nhà máy lớn cuối cùng của mình ở Czech, Brazil. Từ 2022, đa số mẫu TV của Panasonic, gồm các mẫu tầm trung, giá rẻ đều do TCL gia công. Hãng chỉ giữ lại khâu thiết kế và tự sản xuất một lượng nhỏ các dòng OLED cao cấp nhưng tấm nền cũng được mua từ các đối tác.
TV Nhật Bản thống trị toàn cầu những năm 1980-1990 nhưng sự bảo thủ với công nghệ TV CRT lỗi thời là một trong những nguyên nhân thất bại lớn nhất, theo Sohu. Từ đầu những năm 2000, sự trỗi dậy của các công ty Hàn Quốc là Samsung, LG với công nghệ TV màn hình phẳng LCD mới và giá thành rẻ của các công ty Trung Quốc đã khiến các ông lớn của Nhật Bản lần lượt rời bỏ cuộc đua ở top đầu.
Theo dữ liệu của Omdia, trong hai năm 2024, 2025, TCL duy trì vị trí thứ hai toàn cầu về sản lượng TV xuất xưởng (bao gồm cả sản phẩm làm OEM cho hãng khác), chỉ sau Samsung. Báo cáo tài chính 9 tháng đầu năm 2025 của TCL cũng cho thấy công ty đã xuất xưởng tổng cộng 21,08 triệu TV, tăng 5,3% so với cùng kỳ năm ngoái.
Cuộc cạnh tranh trong nhóm đầu thị trường TV giờ đây chỉ là câu chuyện của các công ty Hàn Quốc và Trung Quốc. Theo dữ liệu của Omdia trong quý III/2025, Samsung dẫn đầu với 29%, LG thứ hai với 15,2% trong khi hai vị trí tiếp theo là của TCL và Hisense với thị phần lần lượt là 13% và 10,9%.
Tuấn Hưng
