Takuma Hashimoto mới ba tuổi khi trận động đất và sóng thần kinh hoàng xảy ra vào ngày 11/3/2011, gây sự cố tan chảy hạt nhân tại nhà máy Fukushima Daiichi cách nhà cậu một giờ lái xe. Hashimoto năm nay 18 tuổi, sinh viên ngành kỹ thuật tại một trường đại học ở Iwaki (Fukushima), là một phần của nguồn nhân lực điện hạt nhân thế hệ tiếp theo.
Ký ức đau thương về thảm họa Fukushima đang dần phai mờ, đặc biệt ở người trẻ. Theo một cuộc khảo sát của nhật báo Asahi tháng trước, 51% người được hỏi ủng hộ việc khởi động lại các nhà máy điện hạt nhân, tăng từ mức 28% hồi năm 2013. Khoảng 66% số người ủng hộ dưới 30 tuổi.
Tương lai điện hạt nhân của Tokyo được củng cố thêm khi "người đàn bà thép Nhật Bản" Sanae Takaichi tái đắc cử Thủ tướng. Bà Takaichi là người ủng hộ điện hạt nhân, đồng thời chiếm được cảm tình của giới trẻ. Tháng trước, Kashiwazaki-Kariwa, nhà máy điện hạt nhân lớn nhất thế giới, được tái khởi động tại nước này. Tuy nhiên, đến nay mới có 15 trong tổng số 33 lò phản ứng tại Nhật Bản hoạt động trở lại.
Một công nhân mặc bộ đồ bảo hộ đi ngang qua bức tường của công trình chứa lò phản ứng số 3, nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi, thị trấn Okuma, tỉnh Fukushima, Nhật Bản, ngày 22/1. Ảnh: Reuters
Xung đột Trung Đông leo thang khi Mỹ và Israel tấn công vào Iran hôm 28/2. Ở góc nhìn tích cực, theo Reuters, tình hình hiện tại có thể khiến dư luận Nhật Bản thay đổi quan điểm về điện hạt nhân. Bởi lẽ, quốc gia này nghèo tài nguyên, nhập khẩu 95% dầu và 11% khí LNG từ Trung Đông. Theo Viện Chính sách Năng lượng Bền vững (Nhật Bản), điện từ nhiên liệu hóa thạch có tỷ trọng lớn tại nước này, lên tới 65% vào 2024. Trong đó, nguồn điện từ dầu và LNG chiếm hơn một nửa.
Trong khi đó, giá hai loại dầu thô chủ chốt Brent và WTI đều vượt 100 USD trong phiên ngày 9/3, đạt mức cao nhất kể từ tháng 7/2022. Cùng ngày, Yuichiro Tamaki, lãnh đạo Đảng Dân chủ Nhân dân (DPP), khuyến nghị trên mạng xã hội X rằng Nhật Bản nên vận hành tất cả nhà máy điện hạt nhân hiện có để bù đắp tác động của xung đột Trung Đông lên hóa đơn tiền điện người dân.
Thực tế, không chỉ người trẻ, thế hệ lớn tuổi hơn cũng đang dần thay đổi quan điểm về điện hạt nhân. Seiji Inada, 49 tuổi, thành viên của đội ứng phó khủng hoảng của chính phủ năm 2011, cũng nằm trong số đó. 15 năm trước, khi được giao nhiệm vụ thống kê số thương vong, ông đã phải trú ẩn nhiều ngày cùng hàng trăm quan chức trong một hầm ngầm dưới văn phòng thủ tướng ở Tokyo.
Khi đó, như hầu hết người dân khác, ông Inada khó có thể tưởng tượng rằng đất nước quay trở lại với năng lượng hạt nhân. Nhưng ông cho rằng "thời gian chữa lành vết thương". "Các cú sốc xác suất thấp vẫn diễn ra, điều quan trọng là quản trị", ông Inada, hiện làm việc cho công ty tư vấn tư nhân FGS Global, nói thêm.
Ông Keiji Matsunaga, 59 tuổi, cũng đang áp dụng những bài học kinh nghiệm từ Fukushima vào việc phát triển các lò phản ứng an toàn hơn tại Toshiba. Sau thảm họa Fukushima, Matsunaga chưa bao giờ dao động với quan điểm rằng Nhật Bản cần điện hạt nhân để đảm bảo an ninh năng lượng.
Với kinh nghiệm 35 năm trong ngành, Matsunaga cho biết mỗi nhà máy điện hạt nhân mới xây dựng đều được thiết kế an toàn hơn. Ví dụ, mái của công trình chứa lò phản ứng sẽ được gia cố bằng thép tấm và bê tông, có thể chịu lực của máy bay rơi.
Bên cạnh đó, các nhà máy cũng có hệ thống tuần hoàn tự nhiên đáng tin cậy, nhằm giữ mát cho lò phản ứng. Điều đó sẽ giúp tránh sự cố như ở Fukushima, khi việc mất chức năng làm mát của máy điều hòa không khí góp phần gây sự cố tan chảy hạt nhân.
"Bằng cách áp dụng các biện pháp này, chúng tôi tin rằng những sự kiện như ở Fukushima có thể được ngăn chặn", ông nói.
Việc tái khởi động các lò phản ứng tại Nhật Bản cũng giúp những doanh nghiệp trong ngành này tăng trưởng mạnh. Toshiba không công bố mục tiêu lợi nhuận của mảng điện hạt nhân. Tuy nhiên, đối thủ Mitsubishi Heavy Industries tiết lộ doanh thu mảng điện hạt nhân dự kiến đạt kỷ lục 400 tỷ yen (2,5 tỷ USD) vào năm tới - cán đích sớm so với mục tiêu ban đầu đặt ra cho năm 2030.
Bảo Bảo (theo Reuters)
