Ngày 26/1, Bộ trưởng 25 trên 27 nước thành viên EU đã phê chuẩn quy định cấm nhập khẩu khí đốt Nga tại cuộc họp ở Brussels. Theo đó, khối sẽ chính thức chấm dứt nhập khẩu khí hóa lỏng (LNG) Nga vào cuối năm 2026 và khí đốt qua đường ống vào ngày 30/9/2027.
Trước khi cấp phép nhập khẩu khí đốt vào EU, các quốc gia cần xác minh nguồn gốc hàng hóa. Nếu không tuân thủ quy định, cá nhân và doanh nghiệp có thể bị phạt ít nhất lần lượt 2,5 triệu euro và 40 triệu euro, hoặc ít nhất 3,5% tổng doanh thu toàn cầu hàng năm hay 300% giá trị giao dịch ước tính.
EU đánh giá chính sách mới là cột mốc quan trọng trong việc hiện thực hóa mục tiêu chấm dứt sự phụ thuộc của khối vào năng lượng Nga, đã được lãnh đạo các nước ký trong Tuyên bố Versailles tháng 3/2022.
Bộ trưởng Năng lượng, Thương mại và Công nghiệp Síp Michael Damianos nói thị trường năng lượng EU sẽ mạnh mẽ, linh hoạt và đa dạng hơn. "Chúng ta đang thoát khỏi sự phụ thuộc gây tổn hại vào khí đốt Nga, thực hiện bước đi lớn hướng tới Liên minh Năng lượng tự chủ trên tinh thần đoàn kết và hợp tác", ông tuyên bố.
Công nhân tại trạm nén khí trên đường ống Yamal - châu Âu gần Nesvizh. Ảnh: Reuters
Các nước EU cần xây dựng kế hoạch quốc gia nhằm đa dạng hóa nguồn cung trước ngày 1/3 và xác định những thách thức tiềm tàng trong việc thay thế khí đốt Nga. Doanh nghiệp sẽ phải thông báo cho cơ quan chức năng và Ủy ban châu Âu về các hợp đồng khí đốt Nga còn hiệu lực.
Trong trường hợp có quốc gia thành viên gặp khó trong việc lấp đầy các kho dự trữ khí đốt bằng nguồn cung không phải từ Nga trước mùa đông, quy định cho phép lùi thời hạn cấm nhập khẩu muộn nhất đến ngày 1/11/2027.
Lệnh cấm khí đốt Nga được thiết kế để thông qua theo cơ chế đa số. Vì vậy, nó vẫn hiệu lực dù Hungary và Slovakia phản đối. Hai nước này hiện phụ thuộc lớn vào năng lượng Nga và muốn duy trì quan hệ chặt chẽ với Moskva. Hungary cho biết sẽ đưa vụ việc ra Tòa án Công lý châu Âu.
Trước xung đột Ukraine, Nga cung cấp hơn 40% lượng khí đốt cho EU. Tỷ lệ này đã giảm xuống khoảng 13% vào năm 2025, với giá trị hơn 15 tỷ euro mỗi năm. theo số liệu mới nhất của EU. Ủy ban châu Âu cũng dự kiến sẽ đề xuất luật nhằm từng bước chấm dứt nhập khẩu dầu mỏ từ Nga vào cuối năm 2027.
Phiên An (theo Reuters, Council of the EU)
