Ông Đoàn Kim Long (62 tuổi, ngụ TP.HCM) đã có 20 năm sống chung với bệnh đái tháo đường . Ông phát hiện bệnh trong một lần khám định kỳ và dùng thuốc điều trị cho đến nay.
Gần đây, ông đến Bệnh viện Nguyễn Trãi (TP.HCM) thăm khám và được chỉ định ở lại điều trị nội trú vì vết thương ở cằm do cạo râu bị nhiễm trùng nặng , lan nhanh xuống vùng cổ, có nguy cơ nhiễm trùng huyết nếu không được xử trí kịp thời.
Tại Khoa Nội tiết, Bệnh viện Nguyễn Trãi, số lượng bệnh nhân đái tháo đường chiếm tỷ lệ rất lớn. Trung bình mỗi tháng, hai phòng khám ngoại trú (bảo hiểm và dịch vụ) tiếp nhận khoảng 1.700–1.800 lượt bệnh nhân đái tháo đường. Khoa có 45 giường nội trú, tuy nhiên thực tế nhiều thời điểm số lượng bệnh nhân điều trị nội trú cao hơn so với số giường hiện có.
Thời tiết trở lạnh khiến bệnh nhân đái tháo đường đối mặt với nhiều nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.
Trên 90% bệnh nhân điều trị tại khoa là người mắc đái tháo đường, các bệnh lý nội tiết khác như bệnh lý tuyến giáp, tuyến thượng thận chiếm tỷ lệ thấp.
BS CKII Huỳnh Quang Minh Trí, Trưởng Khoa Nội tiết, Bệnh viện Nguyễn Trãi cho biết: “Hiện nay, đái tháo đường được xem là một “đại dịch không lây” với số lượng bệnh nhân tăng rất nhanh tại hầu hết các bệnh viện. Trong đó, đái tháo đường tuýp 2 chiếm khoảng 90% tổng số ca mắc, dưới 10% còn lại là đái tháo đường tuýp 1 và các thể bệnh do nguyên nhân khác”.
Đây là bệnh mạn tính , người bệnh phải điều trị suốt đời, chi phí điều trị cao và gây gánh nặng lớn cho cá nhân, gia đình cũng như xã hội.
“Nếu được phát hiện sớm và kiểm soát tốt ngay từ đầu, có thể làm chậm tiến triển bệnh và hạn chế biến chứng. Tuy nhiên, khi kiểm soát đường huyết không hiệu quả, các biến chứng xuất hiện theo thời gian và thường khó hồi phục”, BS Trí nói.
Theo BS Trí, TP.HCM đang trong những ngày trở lạnh, nhiệt độ giảm đột ngột vào buổi tối và sáng sớm khiến bệnh nhân đái tháo đường đối mặt với nhiều nguy cơ hơn.
Khi trời lạnh, người bệnh thường ít vận động, giảm tập thể dục, dẫn đến giảm tiêu hao năng lượng và làm tăng đường huyết. Đồng thời, cảm giác ít khát khiến lượng nước uống vào giảm, dễ gây cô đặc máu làm gia tăng biến chứng tim mạch và giảm chức năng thận.
Thời tiết lạnh cũng được xem là một dạng “stress” đối với cơ thể, làm tăng tiết các đối kháng insulin, khiến đường huyết tăng cao. Ngoài ra, lạnh còn làm suy giảm miễn dịch, khiến bệnh nhân dễ nhiễm trùng, đặc biệt là các bệnh lý hô hấp như viêm phế quản, viêm phổi ở người có bệnh nền như hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Đối với người có bệnh tim mạch, lạnh gây co mạch, tăng huyết áp, làm tăng gánh nặng cho tim, có thể dẫn đến cơn suy tim hoặc nhồi máu cơ tim.
BS Trí cho biết: “Người mắc đái tháo đường nếu không kiểm soát tốt có thể gặp nhiều biến chứng nghiêm trọng, bao gồm biến chứng mạch máu lớn và mạch máu nhỏ. Về tim mạch, bệnh nhân có nguy cơ thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim, suy tim. Ở hệ thần kinh trung ương, bệnh có thể gây đột quỵ do tắc mạch hoặc xuất huyết não. Ngoài ra, tổn thương mạch máu ở chi dưới có thể dẫn đến thiếu máu nuôi, nhiễm trùng chân; nếu không xử trí kịp thời, trường hợp nặng có thể phải cắt cụt chi”.
Bác sĩ khuyến cáo bệnh nhân đái tháo đường cần duy trì sinh hoạt điều độ và tiếp tục tập thể dục đều đặn hằng ngày. Trong trường hợp thời tiết lạnh hoặc không thể ra ngoài, người bệnh có thể lựa chọn các bài tập phù hợp trong nhà để duy trì vận động.
Bên cạnh đó, cần uống đủ nước, theo dõi đường huyết thường xuyên và kiểm soát huyết áp do nguy cơ tăng huyết áp khi trời lạnh. Ngoài ra, bệnh nhân nên chủ động tiêm phòng các bệnh dễ mắc trong mùa lạnh như cúm và phế cầu nhằm giảm nguy cơ nhiễm trùng hô hấp.
Song song với việc vận động và theo dõi sức khỏe, người bệnh cần kiểm soát chặt chẽ chế độ ăn uống, tuân thủ đúng đơn thuốc của bác sĩ và thường xuyên tự đo đường huyết mao mạch. Khi phát hiện đường huyết tăng cao, cần kịp thời điều chỉnh chế độ ăn, tăng cường vận động và sử dụng thuốc đúng chỉ định. Trường hợp đã thực hiện đầy đủ các biện pháp nhưng đường huyết vẫn chưa đạt mục tiêu, người bệnh nên tái khám để được bác sĩ đánh giá và điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp.
Đối với những bệnh nhân mới được chẩn đoán đái tháo đường, bác sĩ sẽ tư vấn kỹ về chế độ ăn uống, luyện tập, cách sử dụng insulin (nếu cần), cách tự theo dõi đường huyết và chăm sóc bàn chân. Người bệnh được hướng dẫn rửa chân sạch, lau khô, kiểm tra các vết trầy xước, xử trí sớm khi có dấu hiệu nhiễm trùng và tái khám kịp thời.
