Ung thư không hình thành trong một sớm một chiều. Quá trình này bắt đầu từ những tổn thương rất nhỏ ở cấp độ tế bào, diễn tiến âm thầm trong nhiều năm trước khi biểu hiện thành bệnh lý rõ ràng. Hiểu đúng về bản chất và điều kiện phát triển của tế bào ung thư là bước quan trọng để phòng ngừa và phát hiện sớm.
Ảnh minh họa
5 việc làm khiến tế bào ung thư "sợ" nhất
Theo các chuyên gia y tế, tế bào ung thư xuất hiện khi DNA bị tổn thương và mất khả năng kiểm soát chu kỳ sống. Thay vì chết đi theo chương trình (apoptosis) như tế bào bình thường, chúng tiếp tục phân chia vô hạn, tạo thành khối u.
Tuy nhiên, tế bào ung thư không thể phát triển mạnh trong một cơ thể khỏe mạnh nếu trong cơ thể có các yếu tố sau:
Hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả
Hệ miễn dịch, chúng hoạt động như một hệ thống "người gác cổng", liên tục rà soát, nhận diện và tiêu diệt các tế bào bị nhiễm virus hoặc tế bào bất thường/ung thư ngay từ giai đoạn sớm, giúp bảo vệ cơ thể khỏi bệnh tật. Khi hệ miễn dịch suy yếu, cơ hội để ung thư phát triển sẽ tăng lên.
Môi trường oxy hóa cân bằng
Ung thư thường phát triển thuận lợi trong môi trường thiếu oxy và viêm mạn tính. Ngược lại, cơ thể được cung cấp đủ oxy, ít stress oxy hóa sẽ hạn chế quá trình tăng sinh bất thường của tế bào ung thư.
Nhịp sinh học ổn định
Thức khuya kéo dài, rối loạn giấc ngủ làm giảm melatonin – hormone có vai trò ức chế sự tăng sinh của tế bào ung thư. Đây là lý do những người thường xuyên thiếu ngủ có nguy cơ mắc ung thư cao hơn.
Chế độ ăn ít đường tinh luyện
Nhiều nghiên cứu cho thấy tế bào ung thư tiêu thụ glucose nhanh gấp 10–50 lần tế bào bình thường (hiệu ứng Warburg). Việc hạn chế đường tinh luyện giúp giảm nguồn "nhiên liệu" cho chúng một cách gián tiếp.
Can thiệp y khoa kịp thời
Các phương pháp điều trị hiện đại như phẫu thuật, xạ trị, hóa trị, liệu pháp nhắm trúng đích hay miễn dịch đều khai thác những điểm yếu sinh học riêng của từng loại ung thư, giúp kiểm soát bệnh hiệu quả hơn khi được phát hiện sớm.
Ảnh minh họa.
Dấu hiệu cảnh báo nguy cơ tế bào ung thư đang hình thành
Ung thư thường tiến triển âm thầm, ít gây đau ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, nếu các dấu hiệu sau kéo dài trên 2 tuần, người bệnh không nên chủ quan:
- Sụt cân không rõ nguyên nhân (giảm trên 5% trọng lượng cơ thể trong vòng 6 tháng).
- Mệt mỏi kéo dài, nghỉ ngơi không cải thiện.
- Xuất hiện khối u bất thường, vết loét lâu lành, chảy máu không rõ nguyên nhân.
- Thay đổi thói quen đại tiện, tiểu tiện hoặc ho dai dẳng.
- Đau cố định tại một vị trí, mức độ tăng dần dù không chấn thương.
Trong thực tế lâm sàng, không ít bệnh nhân chỉ đi khám khi "đã đau" hoặc "đã nặng", khiến ung thư được phát hiện ở giai đoạn muộn, làm giảm cơ hội điều trị hiệu quả.
Làm gì để ngăn ngừa sự phát triển của tế bào ung thư?
Các chuyên gia khuyến cáo, lối sống lành mạnh có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ ung thư:
Ảnh minh họa
Duy trì cân nặng hợp lý: Béo phì làm tăng estrogen, insulin và các chất gây viêm, đây là những yếu tố thuận lợi cho ung thư phát triển.
Vận động đều đặn: Ít nhất 150 phút/tuần đi bộ nhanh giúp tăng lưu thông bạch huyết, hỗ trợ hệ miễn dịch.
Ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi đêm: Đây là thời gian cơ thể sửa chữa DNA và tái tạo tế bào miễn dịch.
Hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá: Hai yếu tố nguy cơ hàng đầu liên quan đến ít nhất 15 loại ung thư.
Ăn đa dạng thực vật: Rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt giàu polyphenol, carotenoid và chất chống oxy hóa giúp bảo vệ DNA khỏi tổn thương.
Phương pháp điều trị giúp tiêu diệt tế bào ung thư
Theo các bác sĩ Bệnh viện FV, các phương pháp điều trị tế bào ung thư phổ biến bao gồm:
Ảnh minh họa.
Phẫu thuật: Loại bỏ khối u hoặc mô ung thư, thường được áp dụng khi ung thư chưa di căn.
Hóa trị: Sử dụng thuốc để tiêu diệt tế bào ung thư hoặc ngăn chặn sự phát triển của chúng.
Xạ trị: Sử dụng tia X năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư. Tại FV, xạ trị được thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ xạ trị, kỹ sư vật lý và kỹ thuật viên xạ trị để đưa ra kế hoạch xạ trị tối ưu.
Xạ trị áp sát: Đặc biệt hiệu quả trong điều trị các loại ung thư phụ khoa nhờ khả năng đưa nguồn phóng xạ tiếp cận trực tiếp khối u, giúp tiêu diệt tế bào ung thư ngay tại chỗ và giảm thiểu tối đa tác động đến các mô lành xung quanh.
Điều trị cá nhân hóa: Áp dụng phác đồ điều trị ung thư cá nhân hóa, dựa trên đặc điểm di truyền và tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân, nhằm tăng hiệu quả điều trị và giảm tác dụng phụ.
Tế bào ung thư hình thành có đặc điểm gì? Người Việt cần hiểu đúng để ngăn ngừa bệnhGĐXH - Tế bào ung thư hình thành từ chính tế bào khỏe mạnh của cơ thể. Chỉ cần xảy ra đột biến gen và mất kiểm soát phân chia, ung thư có thể âm thầm xuất hiện.
