Anh Lê Hoàng Minh (29 tuổi, Hà Nội), lập trình viên thâm niên 5 năm làm việc cường độ cao, chưa bao giờ nghĩ mình sẽ phải nhập viện trong tình trạng nằm sấp trên cáng. Vốn quen với những cơn mỏi lưng âm ỉ, anh Minh, thường tự giải quyết bằng miếng dán giảm đau hoặc nằm vặn mình trên sofa cho "giãn xương".
Cách đây hai tuần, khi vừa cúi xuống buộc lại dây giày để đi làm, anh chợt thấy luồng đau buốt từ thắt lưng xuống tận gót chân trái. " Cảm giác như có ai đó cầm dao xẻ dọc chân mình. Tôi không tài nào đứng lên nổi, nhấc chân để bước một bước cũng thấy đau đến phát khóc. Vợ phải ra cửa để dìu tôi vào và đưa đi viện" - anh Minh kể.
Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) cho thấy anh Minh bị thoát vị đĩa đệm đốt sống L4 - L5 chèn ép nặng vào dây thần kinh tọa. Nguyên nhân được bác sĩ chẩn đoán là do anh Minh ngồi sai tư thế như gù lưng, bắt chéo chân trong thời gian dài khiến đĩa đệm bị ép lệch, lâu dần thoát vị và chèn ép vào rễ thần kinh tọa. Đáng nói, đĩa đệm của chàng thanh niên 29 tuổi đã bị thoái hóa tương đương với một người ở độ tuổi 60.
Đau dây thần kinh tọa là tình trạng dây thần kinh hông to bị chèn ép hoặc kích thích.
Đang điều trị đau thần kinh tọa, anh Vũ Văn Dự (Phú Thọ) nói khá ngạc nhiên khi bị căn bệnh này vì bệnh của người lớn tuổi nên chủ quan. Anh Dự thường xuyên vác nặng, lại không đúng tư thế nên toàn bộ trọng lượng này dồn ép lên các đốt sống thắt lưng. Việc đè nén liên tục khiến đĩa đệm bị quá tải, dần dần mất nước và xơ hóa. Nhân nhầy bên trong đĩa đệm có thể thoát ra ngoài và chèn ép trực tiếp vào rễ dây thần kinh tọa ngay tại cột sống.
Tại sao người trẻ lại sớm "hỏng" cột sống?
Theo bác sĩ chuyên khoa xương khớp Nguyễn Văn Hải (Phòng khám Y học cổ truyền Hà Đông), đau dây thần kinh tọa là tình trạng dây thần kinh hông to bị chèn ép hoặc kích thích. Cơn đau thường xuất phát từ vùng thắt lưng, lan xuống mông, mặt sau đùi, cẳng chân, có thể kèm theo tê bì, bỏng rát, cảm giác như điện giật.
Bác sĩ Hải nhấn mạnh, ngày càng nhiều người trẻ bị đau thần kinh tọa. Trong số người đến khám vì đau thần kinh tọa hiện nay, tỷ lệ bệnh nhân dưới 35 tuổi tăng rõ rệt, đặc biệt ở nhóm làm việc văn phòng, công nghệ, học sinh, sinh viên.
Lối sống hiện đại được xem là “thủ phạm thầm lặng” như ngồi hàng giờ trước máy tính, ít vận động, tư thế sai kéo dài, cúi đầu dùng điện thoại liên tục, cộng thêm thói quen ít tập luyện. Cột sống phải chịu áp lực liên tục trong khi hệ cơ dây chằng không đủ khỏe để nâng đỡ, lâu ngày dẫn đến tổn thương đĩa đệm.
Không ít người trẻ còn có thói quen tập gym sai kỹ thuật, bê vác nặng đột ngột hoặc chơi thể thao quá sức. Chỉ một động tác xoay người, cúi nhặt đồ hay bê vật nặng sai tư thế cũng có thể khiến đĩa đệm tổn thương, chèn ép dây thần kinh.
"Khi dây thần kinh tọa bị chèn ép lâu ngày, người bệnh sẽ đối mặt với tình trạng teo cơ đùi và bắp chân. Nghiêm trọng hơn là Hội chứng chùm đuôi ngựa gây mất kiểm soát đại tiểu tiện. Nếu không can thiệp kịp thời, người bệnh có nguy cơ liệt vĩnh viễn, đánh mất hoàn toàn khả năng lao động ngay khi tuổi đời còn rất trẻ" - chuyên gia xương khớp cảnh báo.
Để không phải chịu cảnh "nhấc chân để bước cũng thấy đau", bác sĩ khuyến cáo người trẻ cần thay đổi lối sống. Khi làm việc, giữ lưng thẳng, màn hình ngang tầm mắt. Khi ngủ, nên nằm ngửa trên nệm cứng vừa phải, có thể kê một chiếc gối nhỏ dưới khoeo chân để giảm áp lực cho thắt lưng.
Thứ hai, quy tắc 45/5, cứ sau 45 phút ngồi làm việc, hãy đứng dậy đi lại và thực hiện các động tác kéo giãn cơ thể trong ít nhất 5 phút.
Thứ ba, cần luyện tập khoa học. Hãy ưu tiên các môn thể thao giúp làm dẻo dai cột sống và khỏe cơ lõi như bơi lội, Yoga hoặc đi bộ. Tuyệt đối không tập tạ nặng nếu chưa có sự hướng dẫn của chuyên gia.
Đặc biệt, ngay khi có biểu hiện đau lưng lan xuống chân hoặc tê bì kéo dài hơn 2 tuần, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán hình ảnh chính xác.
Bác sĩ cảnh báo hiện nay nhiều người trẻ có tâm lý chủ quan, tự mua thuốc giảm đau, cao dán, xoa bóp tại nhà. Cơn đau dịu đi tạm thời khiến họ bỏ qua việc thăm khám nhưng đây cũng là nguyên nhân khiến bệnh tiến triển nặng, việc điều trị trở nên phức tạp hơn.
