Hôm 13/3, giá hợp đồng tương lai đậu tương trên sàn Chicago chạm mức cao nhất kể từ tháng 5/2024, vượt 12 USD mỗi giạ (25,4-27,2 kg tùy loại nông sản). Giá ngô đạt mức cao nhất kể từ tháng 5/2025, còn lúa mì lên đỉnh kể từ tháng 6/2024.
Tranh thủ giá đảo chiều tăng mạnh do xung đột Trung Đông, nông dân khắp vùng Trung Tây nước Mỹ đã ồ ạt bán lượng nông sản đã trữ lại thời gian qua vì giá thấp.
Dave Kestel tại Manhattan, bang Illinois, cho biết đã bán 40% lượng ngô và đậu tương thu hoạch năm ngoái và khoảng 10% sản lượng dự kiến của vụ mùa 2026. Ông phải trả phí lưu kho hằng ngày nên rất muốn bán ra khi giá tăng. "Tôi đã nhảy múa vì sung sướng", Kestel nói.
Tại Waseca, bang Minnesota, Richard Guse - canh tác khoảng 3.500 mẫu (hơn 1.400 ha) cùng anh trai và con trai - tuần này đã bán một phần ba sản lượng ngô năm 2025 cho nhà sản xuất ethanol Guardian Energy với giá 4,25 USD mỗi giạ, thu được khoản lợi nhuận nhỏ. "Giá tăng rất nhanh", Guse nói.
Nông dân thu hoạch đậu tương trên một cánh đồng ở Rippey, bang Iowa tháng 10/2019. Ảnh: AFP
Một số hộ thậm chí bán trước sản lượng vụ mùa tới. Keaton Lyons, canh tác khoảng 1.200 mẫu (485 ha) tại Indiana, đồng ý bán 100.000 giạ ngô sắp gieo. "Về giá thì tôi rất hài lòng. Nhưng điều lo lắng là chúng tôi còn chưa gieo hạt giống nào xuống đất khi đã bán trước 65% sản lượng", ông nói.
Theo các nhà phân tích, giá dầu tăng do chiến sự Trung Đông kéo theo giá nông sản dùng sản xuất nhiên liệu sinh học đi lên. Đồng thời, xung đột làm gián đoạn các tuyến vận chuyển phân bón quan trọng, góp phần đẩy giá ngô tăng.
Những ngày qua, giá ngô và đậu tương có lúc cao hơn khoảng 6% so với trước chiến sự. Theo Angie Setzer, chuyên gia công ty tư vấn Consus Ag Consulting, mức tăng này nhìn chung đủ để nhiều người có lãi ở mức độ khác nhau. "Thị trường tăng mạnh tạo ra cơ hội mà nông dân đã chờ đợi từ lâu", bà nói.
Nhiều người tranh thủ bung hàng vì lo ngại đợt tăng giá này không kéo dài lâu. Julio Garros, Giám đốc vận hành của Bunge, cho biết các kho chứa ngũ cốc ở Bắc Mỹ và Nam Mỹ đang nhanh chóng được lấp đầy.
Các chuyên gia cho rằng đợt tăng giá nhìn chung chỉ đủ mang lại lợi nhuận khiêm tốn, do chi phí phân bón, hóa chất và giống tăng mạnh. Trong khi đó, giai đoạn khó khăn của ngành nông nghiệp Mỹ chưa kết thúc.
Thậm chí, giá phân bón có nguy cơ leo thang. Hơn một phần ba lượng phân bón được giao dịch toàn cầu đi qua eo biển Hormuz đang bị tắc nghẽn. Trong khi đó, nhiều nơi đang cần cho đợt bón sớm, giúp quyết định năng suất vào cuối năm.
"Nếu nguồn cung khan hiếm trong giai đoạn này, nông dân có thể giảm lượng sử dụng", Stephanie Roth, chuyên gia kinh tế trưởng tại Wolfe Research. Hệ quả là ngô, đậu nành, lúa mì, gạo có thể giảm năng suất, còn chi phí canh tác tăng.
Mỹ nhập khẩu khoảng 20% tổng lượng phân bón tiêu thụ. Giai đoạn từ ngày 27/2 đến 6/3, giá mỗi tấn phân urê cập cảng đã tăng 30%, theo dữ liệu của Viện Phân bón. Người tiêu dùng có thể chứng kiến giá thực phẩm đắt hơn nếu gián đoạn thương mại kéo dài làm ảnh hưởng đến thị trường phân bón.
"Tôi cho rằng, trong kịch bản này, chi phí sẽ được chuyển sang người tiêu dùng nhiều hơn, điều mà chúng ta chưa từng thấy trước đây", bà Veronica Nigh, chuyên gia kinh tế trưởng tại Viện Phân bón, nhận định.
Phiên An (theo Reuters, CNBC)
