Khi thị trường điều chỉnh mạnh, nhà đầu tư thường hỏi: Mua vào thời điểm nào là đúng? Dragon Capital vừa công bố một nghiên cứu về các thời điểm bắt đầu khác nhau gồm sớm, muộn hơn và đúng đáy, để kiểm tra xem liệu kết quả đầu tư có thực sự phụ thuộc vào việc canh đúng lúc mua hay không.
Quỹ ngoại này chọn ra 3 cuộc khủng hoảng mà họ cho rằng đã "để lại dấu ấn rõ ràng" trong lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam. Thứ nhất là năm 2018, đỉnh lịch sử 1.211 điểm bị xóa, chiến tranh thương mại Mỹ - Trung kéo VN-Index mất 26% trong 6 tháng. Thứ hai là năm 2020, đại dịch tạo ra cú sốc với VN-Index từ 1.204 xuống 662 điểm chỉ trong 6 tuần. Cuối cùng là năm 2022, các vấn đề liên quan đến bất động sản, thị trường trái phiếu, lãi suất leo thang khiến VN-Index mất 40% trong 8 tháng.
Với mỗi sự kiện, Dragon Capital phân tích 25 trường hợp bắt đầu rót tiền vào thời điểm khác nhau, từ 12 tháng trước khủng hoảng đến 12 tháng sau. Chiến lược trong mỗi trường hợp đều như nhau: đầu tư 10 triệu đồng mỗi tháng, liên tục, không điều chỉnh. Nhóm phân tích này lấy DCDS - một trong những quỹ mở cổ phiếu của họ - làm kênh đầu tư chính cho các trường hợp giả định kể trên.
Sau khi phân tích 75 thời điểm đầu tư khác nhau ở 3 cuộc khủng hoảng, Dragon Capital cho biết kết quả khá nhất quán. Sau 12 tháng đầu tư đều đặn, tỷ lệ đạt hiệu suất cao hơn VN-Index là 83%. Khi thời gian đầu tư dài hơn, tỷ lệ này tăng lên 95% sau 24 tháng và 100% sau 36 tháng.
Tỷ lệ đầu tư "thắng" VN-Index trong cả 3 cuộc khủng hoảng. Nguồn: Dragon Capital
Khi tách dữ liệu theo từng sự kiện lớn của thị trường, xu hướng tương tự vẫn xuất hiện. Sau 24 tháng đầu tư định kỳ, hiệu suất đầu tư đều vượt VN-Index trong 84% đến 100% trường hợp và sau 36 tháng, toàn bộ các trường hợp đều vượt chỉ số chung.
Tỷ lệ đầu tư cho ra hiệu suất cao hơn VN-Index trong từng cuộc khủng hoảng. Nguồn: Dragon Capital
Kết quả cũng không thay đổi nhiều nếu nhà đầu tư bắt đầu trước, đúng hoặc sau thời điểm đáy thị trường. Trong nhóm bắt đầu trước đáy, tất cả trường hợp đều cho kết quả vượt VN-Index sau 24 tháng. Với nhóm bắt đầu đúng thời điểm đáy của thị trường, 100% trường hợp này đều cho kết quả vượt chỉ số chung. Ngay cả khi bắt đầu sau đáy, khi nhiều nhà đầu tư chờ thị trường ổn định rồi mới tham gia, tỷ lệ vượt VN-Index vẫn tương đương 89%.
Tỷ lệ đầu tư "thắng" chỉ số chung trong cả 3 cuộc khủng hoảng, chia theo thời điểm mua vào. Nguồn: Dragon Capital
"Điều này cho thấy kết quả đầu tư định kỳ khá ổn định, ngay cả khi nhà đầu tư không chọn đúng thời điểm", Dragon Capital kết luận.
Nghiên cứu trên chỉ ra rằng sau khoảng 2 năm đầu tư đều đặn, kết quả giữa các thời điểm bắt đầu khác nhau gần như không khác biệt lớn. Do đó, theo Dragon Capital, nhà đầu tư không cần biết thị trường chạm đáy khi nào, chỉ cần kiên định.
"Trong một thị trường mà 95% tài khoản là cá nhân và mức độ nhạy cảm với thông tin ngắn hạn rất cao, tính kiên trì không chỉ là đức tính, mà còn có thể tạo ra lợi thế theo thời gian", quỹ ngoại này nhấn mạnh.
Không chỉ Dragon Capital, gần đây nhiều công ty chứng khoán, quỹ đầu tư hay các nhóm phân tích cũng đưa ra thông điệp tương tự khi thị trường đối mặt với pha điều chỉnh kỷ lục sau xung đột Trung Đông.
Theo công ty quản lý quỹ Lighthouse Capital, căng thẳng giữa Mỹ - Israel và Iran có thể được xếp vào sự kiện "thiên nga đen" bởi tính bất ngờ, đột ngột và những cú sốc mà nó mang lại. "Thiên nga đen" là những sự kiện hiếm gặp, không thể dự báo trước nhưng lại gây ra tác động khốc liệt trên diện rộng. Khi nó xuất hiện, mọi mô hình phân tích thường trở nên vô hiệu trước tâm lý hoảng loạn của đám đông.
Bản chất của "thiên nga đen" là bất định và mọi kịch bản hay dự báo đều tiềm ẩn những yếu tố bất ngờ. Bởi vậy, theo Lighthouse Capital, thay vì tâm lý hoảng loạn hay đổ xô vào những loại tài sản được cho là có tính phòng thủ cao, nhà đầu tư cá nhân - những người không có quá nhiều thông tin, thời gian và kinh nghiệm để phân tích và đánh giá tình hình - nên tập trung xây dựng cho mình thói quen để sẵn sàng cho mọi tình huống bất ngờ.
Để bảo vệ tài sản và nắm lấy cơ hội sau biến động, nhà đầu tư cá nhân được khuyên nên đa dạng hóa tài sản, tránh dồn vốn vào một kênh duy nhất để tạo "lá chắn". Phân bổ hợp lý giữa cổ phiếu, trái phiếu và tiền mặt giúp danh mục đứng vững và hồi phục nhanh. Đa dạng hóa cũng là biện pháp hữu ích giúp giảm thiểu tối đa hệ quả của "thiên nga đen" và cả rủi ro hệ thống.
Khi đã có "lá chắn" trên, nhà đầu tư nên lấy kỷ luật đầu tư làm "vũ khí". Lighthouse Capital cho rằng thay vì cố gắng "bắt đáy" đầy rủi ro, hãy duy trì đầu tư định kỳ (DCA). Việc bình quân giá vốn giúp tối ưu hóa lợi nhuận trong dài hạn.
Một nhà đầu tư theo dõi bảng giá chứng khoán lúc 11h ngày 9/3/2026. Ảnh: Anh Tú
Trong báo cáo gần đây, SGI Capital - công ty quản lý quỹ mở The Ballad Fund - cũng cho rằng thị trường chứng khoán đã phản ứng khá tiêu cực với cuộc xung đột tại Trung Đông. Bởi tỷ trọng xuất nhập khẩu với khu vực này nhỏ, tác động thực sự nằm ở mức tăng giá xăng dầu và các mặt hàng liên quan, gây thiếu hụt cung trước mắt cho các nhà máy, ảnh hưởng tới các hoạt động vận tải, logistics và năng lượng. Tuy vậy, SGI Capital nhận định tất cả ảnh hưởng này nếu có xảy ra cũng chỉ gay gắt trong ngắn hạn trước khi các dòng chảy khơi thông trở lại và ổn định theo trật tự mới.
Hiện tại, đơn vị này cho rằng trong bối cảnh vay nợ lớn cộng với lãi suất tăng và chi phí đầu vào biến động mạnh do bất ổn địa chính trị đang tạo nên một môi trường không thuận lợi, kích hoạt và hạ đòn bẩy lớn trong thời gian tới. Từ đó, định giá trên thị trường chứng khoán có thể được đưa về vùng chiết khấu "an toàn và hấp dẫn hơn" cho cả hoạt động giao dịch ngắn hạn (trading) và đầu tư dài hạn.
Tất Đạt
