VNE-Oc-3702-1653020685.jpg?w=680&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=-wfa-nSUkQ5CcG7508JG5w

Bạch tuộc hai đốm California ở gần cuối đời. Ảnh: Z Yan Wang

Nhiều loài động vật chết sau khi sinh sản. Nhưng đối với bạch tuộc mẹ, xu hướng này đặc biệt đáng báo động. Ở phần lớn các loài, khi trứng của bạch tuộc mẹ sắp nở, nó sẽ ngừng ăn. Sau đó, nó bắt đầu tự hủy hoại bản thân bằng cách đập cơ thể vào đá, tự xé rách da, thậm chí ăn cánh tay của chính mình.

Giờ đây, các nhà nghiên cứu phát hiện những hóa chất điều khiển xu hướng chết chóc này. Sau khi một con bạch tuộc đẻ trứng, nó trải qua thay đổi trong sản sinh và sử dụng cholesterol, dẫn tới tăng tiết hormone steroid. Đây là sự biến đổi hóa sinh khiến nó tự sát, theo Z. Yan Wang, trợ lý giáo sư tâm lý học và sinh vật học ở Đại học Washington. Wang và cộng sự công bố phát hiện hôm 12/5 trên tạp chí Current Biology.

Trước đây, không ai biết rõ mục đích hành vi tự sát của bạch tuộc mẹ. Các giả thuyết bao gồm cái chết thu hút động vật ăn thịt tránh xa ổ trứng hoặc cơ thể bạch tuộc mẹ giải phóng dưỡng chất vào nước để nuôi dưỡng trứng. Tuy nhiên, theo Wang, khả năng cao hơn là cái chết của bạch tuộc mẹ sẽ bảo vệ con non khỏi thế hệ lớn hơn. Bạch tuộc có tập tính ăn thịt đồng loại. Nếu có bạch tuộc lớn tuổi ở xung quanh, chúng có thể ăn tất cả con non của nhau.

Wang và cộng sự phân tích hóa chất sản sinh ở tuyến mắt của bạch tuộc hai đốm California (Octopus bimaculoides) sau khi chúng đẻ trứng. Năm 2018, một phân tích di truyền ở cùng loài cho thấy sau khi đẻ trứng, gene phụ trách tiết hormone steroid ở tuyến mắt bắt đầu tăng tốc. Do đó, nhóm nghiên cứu của Wang tập trung vào steroid và những hóa chất liên quan sinh ra từ tuyến mắt của bạch tuộc hai đốm.

Họ nhận thấy có 3 sự thay đổi hóa học riêng biệt xảy ra quanh thời gian bạch tuộc mẹ đẻ trứng. Đầu tiên là sự gia tăng pregnenolone và progesterone, hai hormone liên quan tới sinh sản ở hàng loạt động vật. Thứ hai, bạch tuộc mẹ bắt đầu sản sinh nhiều 7-dehydrocholesterol (7-DHC) hơn. Cuối cùng, tuyến mắt cũng tiết nhiều hơn các thành phần axit mật. Bạch tuộc không có cùng loại axit mật như động vật có vú, nhưng các thành phần trong hợp chất này có thể đóng vai trò quan trọng trong điều khiển tuổi thọ của những loài không xương sống.

Bạch tuộc rất khó nghiên cứu trong môi trường nuôi nhốt do đòi hỏi không gian rộng và điều kiện hoàn hảo để chúng phát triển tới khi thành thục và sinh sản. Wang và các nhà nghiên cứu khác đang tìm cách nuôi sống bạch tuộc sọc Thái Bình Dương (Octopus chierchiae) và giao phối trong phòng thí nghiệm. Khác với phần lớn loài bạch tuộc, bạch tuộc sọc Thái Bình Dương có thể giao phối nhiều lần và nuôi nhiều ổ trứng. Chúng không hủy hoại bản thân khi trứng sắp nở, do đó đây là mẫu vật hoàn hảo để nghiên cứu nguồn gốc của hành vi tự sát.

An Khang (Theo Live Science)

Nguoi-noi-tieng.com (r) © 2008 - 2022