Phạt 2 tỷ đồng nếu để xảy ra sự cố hạt nhân

Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử được nêu tại Nghị định 71, mới ban hành, có hiệu lực từ ngày 1/5. Văn bản đặt ra khung xử phạt đối với nhiều hành vi liên quan đến an toàn bức xạ, quản lý vật liệu hạt nhân và vận hành cơ sở hạt nhân.

Mức phạt cao nhất áp dụng cho một số vi phạm đặc biệt nghiêm trọng trong vận hành và an toàn nhà máy điện hạt nhân. Theo Điều 37, hành vi không thực hiện các biện pháp ngăn ngừa theo quy định để xảy ra sự cố tại nhà máy điện hạt nhân mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị phạt tiền từ 1 đến 2 tỷ đồng.

Mức phạt này cũng áp dụng đối với một số vi phạm đặc biệt nghiêm trọng trong vận hành nhà máy điện hạt nhân. Cụ thể, hành vi vận hành thử tổ máy điện hạt nhân hoặc vận hành nhà máy điện hạt nhân khi không có giấy phép hoặc giấy phép đã hết hạn đều bị xử phạt ở mức này. Tương tự, việc tháo dỡ nhà máy điện hạt nhân khi chưa có giấy phép hoặc giấy phép đã hết hiệu lực cũng có thể bị phạt tới 2 tỷ đồng.

Nghị định còn quy định nhiều nhóm hành vi vi phạm khác trong hoạt động sử dụng năng lượng nguyên tử.

Trong nhóm vi phạm về khai báo và cấp phép, hành vi không khai báo hoặc khai báo không đầy đủ khi có vật liệu hạt nhân, thiết bị hạt nhân hoặc nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng có thể bị phạt từ 30 đến 60 triệu đồng.

Một số hành vi liên quan đến giấy phép cũng bị xử phạt. Chẳng hạn, tiến hành công việc bức xạ khi không có giấy phép hoặc giấy phép đã hết hạn có thể bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng, tùy loại hoạt động.

Riêng các hoạt động nhập khẩu, xuất khẩu vật liệu hạt nhân hoặc xử lý nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng khi chưa có giấy phép, mức phạt có thể lên tới 200 triệu đồng.

Nghị định cũng siết chặt quy định về an toàn bức xạ. Các hành vi như để liều chiếu xạ của nhân viên hoặc công chúng vượt quá giới hạn cho phép, không trang bị liều kế cho nhân viên bức xạ hoặc không thực hiện biện pháp khắc phục khi phát hiện vượt ngưỡng đều có thể bị xử phạt. Nếu các vi phạm này xảy ra tại cơ sở hạt nhân như nhà máy điện hạt nhân, mức phạt có thể tăng lên tới 120 triệu đồng.

Một nhóm vi phạm khác liên quan đến vận chuyển vật liệu phóng xạ. Trường hợp để rơi vãi vật liệu phóng xạ trong quá trình vận chuyển có thể bị phạt từ 50 đến 100 triệu đồng. Ngoài tiền phạt, cơ sở còn phải tổ chức tìm kiếm, thu hồi vật liệu thất lạc và tẩy xạ khu vực bị nhiễm bẩn nếu xảy ra ô nhiễm môi trường.

Trong hoạt động quản lý chất thải phóng xạ, các hành vi không quản lý hoặc xử lý nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng theo quy định có thể bị phạt tới 150 triệu đồng.

Hiện trạng khu đất làm dự án nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận. Ảnh: Bùi Toàn

Việc ban hành Nghị định diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước chuẩn bị cho chương trình điện hạt nhân. Cuối năm 2024, Quốc hội đã thông qua chủ trương tái khởi động dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Sau đó, Chính phủ đưa ra định hướng kiện toàn bộ máy quản lý, hoàn thiện khung pháp lý và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai chương trình điện hạt nhân quốc gia.

Theo kế hoạch, nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam dự kiến đặt tại tỉnh Khánh Hòa, trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận cũ, gồm hai dự án Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2. Việt Nam đã cơ bản thống nhất với phía Nga dự thảo hiệp định hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1. Dự án do EVN làm chủ đầu tư, đặt tại xã Phước Dinh, huyện Thuận Nam trước đây.

Trọng Đạt