Nghiên cứu được thực hiện bởi nhóm nhà khoa học từ Đại học Vienna và Viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ (ETH Zurich), xem xét 3,6 triệu năm lịch sử Trái Đất, tính từ cuối thế Pliocene, để xem tốc độ 1,33 mili giây bất thường đến đâu.
Theo chuyên gia Mostafa Kiani Shahvandi tại Khoa Khí tượng và Địa vật lý thuộc Đại học Vienna, thành viên nhóm nghiên cứu, việc khối lượng Trái Đất phân bố lại cũng tương tự vận động viên trượt băng nghệ thuật sẽ xoay chậm hơn khi vươn tay ra và nhanh hơn khi giữ tay sát người. "Chúng tôi chưa rõ liệu trước đây có những giai đoạn mà khí hậu làm tăng độ dài ngày với tốc độ tương tự hay không", Shahvandi cho biết.
Về lý thuyết, Trái Đất cần 24 giờ để hoàn thành một vòng tự quay quanh trục. Trong thực tế, ngày có thể dài hơn hoặc ngắn hơn một chút do ảnh hưởng từ lực hấp dẫn của Mặt Trăng và quá trình địa vật lý diễn ra sâu trong lòng Trái Đất, trên bề mặt và trên khí quyển.
Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy một xu hướng lớn hơn đang diễn ra. Tình trạng biến đổi khí hậu do hoạt động của con người khiến Trái Đất ấm lên và băng tan, giải phóng lượng nước đã đóng băng hàng nghìn năm, khiến mực nước biển toàn cầu dâng cao. Điều này dẫn đến khối lượng Trái Đất được phân bố lại, làm chậm tốc độ Trái Đất tự quay. Hậu quả là giai đoạn 2000-2020, ngày Trái Đất dài ra với tốc độ khoảng 1,33 mili giây mỗi thế kỷ.
Những ánh đèn thành phố trên Trái Đất vụt qua trong ảnh chụp của phi hành gia NASA Don Pettit từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) tháng 10/2024. Ảnh: ISS/NASA
Để tìm hiểu, Shahvandi cùng đồng nghiệp nghiên cứu hóa thạch trùng lỗ đáy biển - sinh vật biển đơn bào tí hon có vỏ. Ông giải thích: "Từ thành phần hóa học của hóa thạch trùng lỗ, chúng tôi có thể suy ra sự biến động mực nước biển, sau đó tính toán những thay đổi tương ứng về độ dài ngày".
Kết quả, 1,33 mili giây mỗi thế kỷ là tốc độ ngày dài ra nhanh nhất trong suốt 3,6 triệu năm qua. Chỉ một lần duy nhất, khoảng 2 triệu năm trước, tốc độ thay đổi độ dài ngày gần đạt kỷ lục này. Với dự báo về tình trạng ấm lên toàn cầu và băng tan trong những thập kỷ tới, nhóm nghiên cứu cho rằng kỷ lục sẽ còn bị phá vỡ.
"Đến cuối thế kỷ 21, biến đổi khí hậu dự kiến ảnh hưởng đến độ dài ngày mạnh hơn cả Mặt Trăng. Dù chỉ vài mili giây, thay đổi này có thể gây ra vấn đề trong nhiều lĩnh vực như điều hướng không gian chính xác, vốn đòi hỏi thông tin chính xác về chuyển động quay của Trái Đất", Benedikt Soja, giáo sư Trắc địa Không gian tại ETH Zurich, cho biết.
Con người rất khó cảm nhận được sai lệch 1,33 mili giây trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, sự sai lệch có thể gây rắc rối cho những công nghệ phụ thuộc chặt chẽ vào việc đo thời gian như vệ tinh GPS và các mạng lưới tài chính phức tạp.
Thu Thảo (Theo IFL Science, Gizmodo)
